KAMYANETS-PODİLSİK (QHA) -

Ukrayna’nın Kamyanets-Podilski kentinde bulunan tarihi Kamaniçe Kalesi’nin batı duvarının kısmen yıkıldığı bildirildi.

Konuyla ilgili Facebook sayfasında bilgi veren Kamyanets-Podilski Belediye Başkanı Mihail Simaşkeviç, duvarın yağmurlar nedeniyle ıslandığını ve daha sonra donduğunu kaydetti. Müze çalışanlarının ilk incelemeyi yaptığını şimdi de uzmanların inceleme yapacağını kaydeden Simaşkeviç, “Bundan sonra mutlak adım onarım ve restorasyon çalışmaları.” dedi.

Öte yandan “Ukrayna’nın Şato ve Kaleleri” projesi sahibi Filipp Gavrilenko, duvarın yıkılmasından kalitesiz tadilat çalışmaları yapılmasına izin veren ve yıkılan duvarın yanındaki borudan su sızıntısını gidermeyen müsenin eski yönetiminin suçlu olduğunu savundu.

Kamaniçe Kalesi

Kamaniçe Kalesi şu anda Ukrayna'nın Kamyanets-Podilski kentinde bulunan tarihi bir Polonyalı kalesidir. Kale, 29 Ağustos 1672 tarihinde Lehlerin elinden Türkler tarafından alınmıştır. 1672-1699 yılları arasında 27 yıl boyunca Osmanlıların eline kalmış, Osmanlı Devleti'nin Kamaniçe Eyaleti'nin eyalet merkezi olarak işlev yapmıştır.

Kale hakkındaki ilk yazılı bilgi 14'üncü yüzyıla aittir. O dönemde bölge Litvanya Büyük Dükalığı'nın egemenliği altında bulunuyordu. Kale 14'üncü ve 18'inci yüzyıllar arasında Lehistan - Litvanya Birliği, Osmanlı Devleti ve Rusya İmparatorluğu'nun bölgedeki çekişmelerinin odak noktası oldu. 1648 - 1654 yıllları arasında Zaporizya Kazaklarının Lehistan'a karşı başlattığı Khmelnytsky Ayaklanması sırasında kale Kozaklar tarafından kuşatıldı.

1672 yılında Osmanlı padişahı IV. Mehmet'in komutasındaki 300.000 kişilik bir ordu kaleyi kuşattı. Osmanlı kuvvetlerine 40 bin askerlik Kırım ve Kazak kuvvetleri de yardım etti. Kale, 18 Ağustos 1672 günü Osmanlı ordusuna teslim oldu. Bu tarihten sonra Osmanlılar kaleyi yeni kurdukları Kamaniçe Eyaleti'nin başkenti yaptılar. Ancak 27 yıl sonra Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşları'nı kaybeden Osmanlılar 1699 yılında imzaladıkları Karlofça Antlaşması'yla kaleyi Lehistan'a geri verdiler.

Kamaniçe gibi bir hısn-ı hasîn feth itdi

Havfden zelzele-nâk itdi Firengistânı

Bu ne ķudret bu ne ķuvvet ne ķadar himmetdür

Geldi feth eyledi bu hısn-ı ķavi-bünyânı

Ne ķadar var ise büt-hâne cevâmı oldı

Eyledi zîb-i mehâfil şeref-i Kur'ânı

Defterdar Sarı Mehmed Paşa tarafından kaleme alınan "Zübde-i Vekaiyat" adlı eserde, Osmanlı Devleti'nin Bucaş Anlaşmasıyla Polonya'dan almış olduğu Ukrayna ve Kamaniçe kalesiyle Podolya (Kamyanec-Podilski) bölgesinin Polonya kralı III. Jan Sobieski'nin kalbinde hep bir ur olarak kaldığından bahsedilir. Bu nedenle Sobieski her fırsatta bu toprakları Türklerden geri alabilmek için uğraşmış her yolu denemiştir. Yine Defterdar Sarı Mehmed Paşa'ya göre, Polonya kralı 1683' de böylesi bir fırsatı yakaladığında hiç tereddüt etmeden daha önce Osmanlı ile yaptığı barış antlaşmasını çiğneyerek Avusturya ile anlaşma yolunu seçmiştir.

Polonya'nın, dolayısıyla Jan Sobieski'nin asla vazgeçemediği, Osmanlı Devletinin ise bir türlü gözden çıkaramadığı bu kale hakkında, Evliya Çelebi 'nin Seyahatnamesinde "Eşkal-i Kal'a-i Kamaniçe" başlığı altında; Leh dilinde "Kamaniçe"nin taş anlamına geldiği, kısacası taştan yapılmış olduğu belirtilir. Nehir kıyısında kayaların üzerinde, çevresi hendeklerle kaplı, ne Leh, ne Çek ne de İsveç diyarında bir benzerinin daha bulunmadığı dile getirilir.

QHA