ANKARA (QHA) -

TÜRKSOY, Türk Dünyası kültürü, sanatı, edebiyatına yön veren değerleri tanıtmak amacıyla düzenlediği "Türk Dünyası'nın Öncüleri Konferansı" dizisinin altıncısını, doğumunun 120'inci yılında ünlü Kumuk şairi Zeynalabid Batırmurzayev'a ithaf etti.

TÜRKSOY Genel Sekreterliği'nde, Genel Sekreter Düsen Kaseinov’un evsahipliğinde düzenlenen etkinliğe, Rusya Federasyonu’na bağlı Dağıstan Cumhuriyeti'nden Kumuk Türkçesinde yayınlanan “Yoldaş” gazetesi Baş Editörü Kamil Aliyev, “Tangçolpan” dergisi Baş Editörü Supıyanat Mamayeva, Kumuk Tiyatrosu Müdürü Skandarbek Tulpanov, Halk Müziği Sanatçısı Osman İbrahimov, “Kafkasya’nın Çocukları” dans grubunun yanısıra, Türkiye’deki Kumuk Diasporası’nın temsilcileri ve çok sayıda davetli katıldı.

Etkinlikte yaptığı açılış konuşmasında TÜRKSOY Genel Sekreteri Düsen Kaseinov, Kumuk halk şairi Zeynalabid Batırmurzayev’in, Kumukların ve genel olarak Dağıstan’ın 20. yüzyılın başlarında kültürel hayatında büyük rol oynamış bir şahsiyet olduğunu, Kumukça yazdığı şiirler ve yazıları ile Kumuk edebiyatının gelişimine büyük hizmet verdiğini vurguladı.

Şairin, genç yaşına ve zamanın zor siyasi koşullarına rağmen azimle ve yorulmadan yazıp-yarattığını ve toplum için faydalı olan işlerle de meşgul olduğunu kaydeden Kaseinov, Batırmurzayev’in, Dağıstan’da Kumuk aydınlarını bir araya getirerek ilk kez Kumukça edebi dergi olan “Tangçolpan” dergisini yayımladığını ve bununla da Kumuklar'ın edebiyatına, diline, aydınlanmasına ve genel olarak kültürünün gelişmesine emsalsiz bir katkıda bulunduğunu belirtti.

TÜRKSOY olarak, dilleri ve kültürleri tehlike altında bulunan halkların desteklenmesine özel bir önem verdiklerinin altını çizen ve Türk dilli halkların dillerinin ve kültürlerinin korunmasına ve yaşatılmasına çalıştıklarını kaydeden Kaseinov,  “Üzülerek ifade etmek istiyorum ki, Kumuklar da dilleri ve kültürleri tehlike altında olan halklar arasındadır. Bu nedenle Kumukça yayınların sürdürülmesi ve Kumuk kültürünün yeni nesillere aktarılmasını bir insanlık vazifesi olarak görüyoruz.” şeklinde konuştu.

Kaseinov, “Şairler insanlığın vicdanıdır. Zeynalabid Batırmurzayev Kumuk halkının sevincini, kederini, aşkını, muhabbetini en iyi anlatan kalemlerden biridir. O nu rahmetle yad ediyoruz.” dedi.

Türkiye'de ve TÜRKSOY'da bulunmaktan ve Zeynalabid Batırmurzayev'i anmaktan duyduğu memnuniyeti dile getiren “Yoldaş” gazetesinin Baş Editörü Kamil Aliyev, TÜRKSOY’un Türk halklarına yaptığı hizmetleri nedeniyle her zaman Kumukların gönlünde özel bir yere sahip olduğunu ifade etti.

Zeynelabid Batırmurzayev'i Kumuk halkının aydınlanmasındaki önemine değinen Aliyev, “Bugün, öncülüğünü ve editörlüğünü Zeynalabid’in yaptığı Kumukça yayınlanan “Yoldaş” gazetesi ve “Tangçolpan” dergisi yayın hayatlarında yeni sayfa açtı. 100 yılını kutlayan bu yayınlar, kuruluş dönemlerinde olduğu gibi Kumuk halkına hizmetlerine devam etmektedir. 19. yüzyılın başlarında Kumukça gazete ve dergilerinin yayın hayatına başlamasında önemli rol üstlenen Batırmurzayev'i bugün burada TÜRKSOY’un çatısı altında saygıyla anıyoruz.” diye konuştu.

1917 yılının Nisan ayında, Kumukların basın tarihinde önemli bir sayfanın açıldığını kaydeden Aliyev, o dönemki ismi "Zaman" ile yayına başladıklarını daha sonra ismi birçok kez değiştirilen ancak yayın hayatını sürdüren gazetenin günümüze kadar yaşamını sürdürmeyi başardığını ve  "Yoldaş" adı ile faaliyetini sürdürdüğünü kaydetti.

Gazetenin 100 yıl boyunca Kumuk halkının bir yol göstereni, yoldaşı ve eğitimcisi gibi faaliyet gösterdiğini ve Kumuk halkını aydınlatma görevinin vazgeçmediği belirten Aliyev, ilk dönemlerde yalnızca Kumukların değil, Kuzey Kafkasya’daki Türk kökenli kardeş halkların da ortak gazetesi olduğunu vurguladı. Zeynelabid gibi Kumuk halkının aydınlarını anmak ve tanıtmak için düzenlenen etkinlik nedeniyle  TÜRKSOY'a teşekkürlerini ileten Kamil Aliyev, Kumuk Türklerinin Türk Dünyasının ayrılmaz bir parçası olarak kalacağını dile getirdi.

Etkinlikte  konuşma yapan Skandarbek Tulpanov, Zeynalabid Batırmurzayev'in Kumuk halkının aydınlanması ve Kumuk Tiyatrosunun yaratılmasındaki rolünden bahsetti. 19. yüzyılın başlarında Kuzey Kafkasya'da en yaygın konuşma dillerinden birinin Kumukça olduğunu dile getiren Tulpanov, Batırmurzayev gibi aydınların girişimleriyle Dağıstan'da Rus dilli tiyatrolardan önce 1906 yılında Kumuk tiyatrosunun faaliyete başladığını vurguladı.

Sovyet yönetiminin gelmesinin Dağıstan'ın kültür hayatına da etki yaptığını ve bir dönem faaliyetlerin durmasına neden olduğunu kaydeden Tulpanov, daha sonra Rus tiyatroların kurulmasının ardından Dağıstan'ın halkları arasında ortak dil olarak kabul edilen Kumukça nedeniyle Kumuk tiyatrosunun yeniden faaliyete başladığını ifade etti.

Gazi Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Çetin Pekaçar Dağıstan'ın nüfus sayısına göre üçüncü büyük halkı olan Kumuk Türkleri'nin yüzyıllardır Kafkasların asli unsurları olarak kültürünü, geleneğini, dilini koruyarak günümüze kadar yaşattıklarını vurguladı. Kumukların tarihi ve kültürü hakkında katılımcılara bilgi veren Pekaçar,  Kumuklar hakkında yaptığı araştırmalar ve Türkiye’ye göç etmiş Kumukların yerleşim bölgeleri hakkında açıklamalarda bulundu.

Halk Müziği Sanatçı Osman İbrahimov'un Kumuk halk şarkılarını seslendirdiği etkinlikte, sanat yönetmenliğini Mayram Kazimova'nın yaptığı "Kafkasya'nın Çocukları" Folklor Grubu'nun sergilediği Kumuk milli Dansları katılımcıların büyük beğenisini kazandı.

Etkinlikte Genel Sekreteri Düsen Kaseinov,  Kamil Aliyev ve Supiyanat Mamayeva'ya TÜRKSOY tarafından hazırlanan "Molla Penah Vagif Madalyası" takdim etti. Kamil Aliyev ise, Genel Sekreter Kaseinov'a "Yirçi Kazak" madalyasını takdim etti. Etkinlik, konuşmacılara plaket ve katılım sertifikasının verilmesinin ardından çekilen aile fotoğrafıyla sona erdi. 

QHA