ANKARA (QHA) -

Türk Dili Konuşan Ülkeler Kurultayı’na Kırım Mühendislik ve Pedagoji Üniversitesi’nden Yardımcı Doçent Lilya Memetova katıldı.

Yar. Doç. Lilya Memetova söz konusu kurultayda bugün 15 Kasım'da “Ömer Sami’nin “Çocuklara arkadaş” kıraat kitabındaki terimler, Bugünkü Kırım’da Türkiye Türkçesinin öğrenimi ve kullanımı” adlı çalışmasını katılımcılarla paylaştı.

Çalışmasını sunmadan bir gün önce QHA mikrofonlarına kurultayı değerlendiren Yar. Doç Lilya Memetova, Kırım adına böyle büyük bir organizasyona katılmaktan duyduğu mutluluğu ifade etti.

Bahsi geçen çalışmanın içeriği şu şekilde:

“1.Ömer Sami’nin “Çocuklara arkadaş” adlı kıraat (okuma) kitabındaki terimler:

Birçok tarihsel olaylardan dolayı terminoloji açısından bugün kalkınma dönemini yaşayan Kırırm Tatar dilinin yüzyıllar öncesi terimler dizgesinin keşfedilmesine ihtiyacı var. Bundan dolayı 19. ve 20. yüzyıllarda (1800-1900'ler) okullarda kullanılan ders kitaplarının incelenmesi sorunun çözümüne ışık tutuyor. Bu yönde araştırmalar yaparken 20. yy. başında Akmescit Müslüman Hayr Kurumu tarafından Kırım’ın ilk rüşdiyesine (1905'te) öğretmenlik yapmak için İstanbul’dan davet edilen Ömer Sami’nin kendisinin hazırlamış olduğu ders kitaplarının tetkik edilmesini lüzum gördük.

Çalışmamızda öğretmenin Kırım döneminde hazırlamış olduğu birçok ders kitabı söz konusu olmakla birlikte, Kırım rüşdiye öğrencilerinin eğitimi için mühim olan “Çocuklara arkadaş” kitabına dikkat çekilmiştir. Rüşdiye öğrencilerinin yaş grubuna uygun şekilde derlenmiş söz konusu kıraat kitabındaki terimler incelenmiş ve Modern Kırım Tatar dilinin terminolojik sisteminin ilerlemesi için önemli olduğu açıklanmıştır.

 

2. Bugünkü Kırım’da Türkiye Türkçesinin öğrenimi ve kullanımı

21. yy. küreselleşme sürecinden dolayı yabancı dillerinin öğrenilmesine daha büyük önem verildiği açıkça görülür. Bugün Kırım’da öğrenmek için çaba sarfedilen birçok yabancı dilin (İnglizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca, İspanyolca, Lehçe, Arapça, Çince ve Japonca) yanı sıra Türkiye Türkçesi de varlığını koruyor. Zaten Türkiye ile Kırım'ın bölgesel yakınlığa sahip olmaları ve Kırım Tatarları ile aynı kökene sahip olunması açısından ötürü, dinî ve kültürel yakınlıkları da söz konusu olduğundan Kırım'ın farklı dönemlerinde Türkçe işlek bir dil olmuştur.

Çalışmamızın ana amacı Türkiye Türkçesi’nin bugünkü Kırım’daki durumunu değerlendirmektir. Bildirimizde, Türkiye Türkçesi'nin eğitim alanında ve diğer sosyal hizmetler veren kurumlarda kullanımı üzerinde ayrıca durulacaktır. Üniversite ve yabancı diller okullarındaki öğretimi de incelenecektir.”

Türkiye’nin başkenti Ankara’da, 40 ülkeden 320 konuşmacının katılımıyla gerçekleşen Türk Dili Konuşan Ülkeler Kurultayı 13 Kasım’da açılış töreni yapmıştı. 13-16 Kasım tarihleri arasında gerçekleşecek kurultayda, Türkçe üzerine araştırma yapan uzmanları, bilim, sanat ve düşünce adamlarını bir araya getirerek sorunları belirlemek ve bu sorunlara çözüm yolları önerilmesini sağlamak olduğu kaydedilirken, bu amaçla kurultayda konuların disiplinler arası yaklaşımla Ortak Dil Türkçe, Lingua Franca Olarak Türkçe, Bilişim ve İletişim Dili Olarak Türkçenin Kullanımı, Türkçenin Yazımı ve Alfabe, Eğitim Dili Türkçe, Dil Politikaları ve Türkçenin Kullanımı, Küreselleşme, Türk Dünyası ve Türkçe, Çeviri Dili ve Türkçe, Türk Dili Araştırmalarının Durumu, Terim Meselesi, Ana Dili ve Yabancı Dil Olarak Türkçenin Öğretimi, Türkçenin Başka Dillerle Olan İlişkisi, Devlet, Bilim ve Eğitim Dili Olarak Türkçe, Türkçe ile İlgili Araştırmalar şeklinde alt başlıklar etrafında ele alınması amaçlanıyor.

Kurultaya Kırım'dan, “İsmail Gaspıralı’nın Kaleminden ‘Ortak Edebî Türk Dili” sunumu ile Dr. Zelfira Şükürciyeva'nın, “18. Yüzyıl Kırım Şairi ve Yazarı Hurremî Çelebi Akay’ın Eserlerinde Türkçe (Türkî) ve Kırım Tatarcasının Anlayışına Dair Bazı Kayıtlar” sunumuyla Dr. Nariman Seytyagyayev'in ve “Bugünkü Kırım’da Türkiye Türkçesinin Öğrenimi ve Kullanımı” başlıklı sunumu ile Yrd. Doç. Dr. Lilya Memetova'nın katılacağı duyuruldu.

QHA