TAŞKENT (QHA) -

Özbekistan ve Kırgızistan arasında 8 yıl sonra tekrar açılan "Dostuk" sınır kapısında iki ülke arasındaki ticaretin yoğunluğu nedeniyle uzun kuyruklar oluştu. Yaşanan bu gelişme iki ülke arasındaki ilişkilerin tarihin en üst seviyesinde olmasına bağlanıyor.

Özbekistan'ın sabık Cumhurbaşkanı İslam Kerimov döneminde Kırgızistan ile var olan ilişkiler kopma noktasına gelmişti. Özbekistan'ın yeni Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev'in 6 Eylül 2017 tarihindeki tarihi Kırgızistan gezisinde iki ülke arasındaki en hayati problem olan sınır anlaşmazlıklarını büyük oranda çözen bir anlaşmaya imza atılmıştı. 

Özbeksitan ve Kırgızistan, Sovyetler Birliği sonrası süreçte özellikle etnik çatışmalar nedeniyle gerginlikler yaşadı. Kırgızistan'da bulunan Özbek etnik nüfusuna yönelik saldırılar bölgede bir iç savaşa yol açmasa da iki ülke arasındaki güven ortamının oluşmasını engelledi. Özbekistan 2010 Oş olaylarından sonra tüm sınır kapılarını Kırgızistan'a kapatmıştı. Özbekistan'ın Kerimov yönetimi altında korumacı bir dış politika yürütmesi de bölgesel işbirliğini engellemişti.

İki ülke arasındaki bir diğer sorun ise Kırgızistan'ın değerlendirmek istediği hidroelektrik potansiyeli oldu. Özbekistan hükümeti, ekonominin bel kemiğini oluşturan pamuk endüstrisi için gerekli su yollarının barajlarla kesilmesini savaş sebebi ilan etti. Cumhurbaşkanı Mirziyoyev ise bu keskin politika yerine bölgede kazan kazan üzerine kurulu bir yaklaşım sergileyerek bu projelerin ortak yürütülmesi teklifinde bulundu.

Kırgızistan ve Özbekistan ilişkileri Kırgızistan'ın yeni Cumhurbaşkanı Sooronbay Jeenbekov döneminde de devam etti. 13 Aralık'ta Özbekistan'ın başkenti Taşkent'e gelen Cumhurbaşkanı Jeenbekov iki ilişkilerdeki işbirliğinin süreceğini vurguladı.

Bu olumlu gelişmeler sonrasında özellikle Özbek ve Kırgız azınlıklar sınırın öte yakasındaki akrabaları ile sıkça görüşmek için sınır kapılarını aktif kullanmaya başladı. Bunun yanında iki ülke ticaretinin de gelişmesi sınır kapılarında büyük bir yoğunluk oluşturdu. Geçişlerin iki katına çıktığı belirtilen Dostuk sınır kapısında günde 7000 insanın geçiş yaptığı söylendi. Yetkililer sınır kapısındaki geçiş kapılarına 4 yeni kapı daha ekleneceğini belirtti.

Bölgede inşa edilen Taşkent-Oş-Kaşgar ticaret yolunun da hareketliliği arttırması bekleniyor. Çin'in İpek Yolu projesi olan "Bir Kuşak Bir Yol" projesinin önemli bir ayağı olan bu rota Çin'i, Kırgızistan üzerinden Özbekistan'a bağlıyor. 

QHA