BİŞKEK (QHA) -

Orta Asya'nın hidroelektrik potansiyeli en yüksek iki ülkesinden bir olan Kırgızistan bu potansiyelden faydalanamıyor. Dağlık bir ülke olan ve Orta Asya'ya ulaşan nehirlerin kaynağına sahip olan Kırgızistan'ın debisi yüksek nehirler üzerine hidroelektrik santralleri (HES) kurma isteği kredi kaynağı engeline takılıyor. 1984'ten beri Narın bölgesinde inşa edilmesi planlanan HES projelerinin Orta Asya'nın en büyük iki nehrinden biri olan Sırderya'nın kaynakları üzerinde kurulması planlanıyor.

Kırgızistan hükümeti Narın bölgesinde 4 adet HES projesi planlıyor. Bunlar 87.4 Megawatt (MW) kapasiteli Akbulun, 47.7 MW kapasiteli Narın-1, 47.6 MW kapasiteli Narın-2 ve 55 MW kapasiteli Narın-3 HESleri olarak biliniyor. 2014'teki tahminlere göre bu projenin toplam maliyeti 727 milyon dolar olarak öngörüldü. Bu HES'lerden çok daha geniş kapasiteye sahip olan 2,000 MW kapasiteye sahip Kambar-Ata 1 projesi ise 3 milyar dolarlık maliyeti nedeniyle rafa kaldırılmış durumda.

Daha önce Rusya'nın RusGidro şirketi 2004'ten itibaren Kırgızistan'ın HES projelerinin ortağı olmuştu. 2009'da Kurmanbek Bakiyev, Rusya'nın 450 milyon dolar kredi verdiğini ve Kambar-Ata 1 projesi için 1,7 milyar dolar daha kredi sağlayacağını duyurmuştu. Sonrasında Rusya'nın Bakiyev yönetimi ile düştüğü anlaşmazlıklar bu kredilerin sağlanmasını engelledi. Akabinde Rusya'nın Ukrayna topraklarındaki işgal faaliyetleri nedeniyle karşılaştığı ekonomik yaptırımlar ve düşen petrol fiyatları nedeniyle projelere destek verilmeyeceği açıklandı. 

Geçtiğimiz aylarda Çek Cumhuriyeti'nden Liglass'ın Kırgızistan hükümeti ile HES projeleri için anlaşması söz konusu oldu. Birkaç hafta sonra ise bu anlaşma büyük bir skandala dönüştü. Çek ve Kırgız medyasında bu firmanın HES projeleri alanında bir bilgisi olmadığı ve web sitelerinde iddia ettikleri şekilde uluslararası deneyimlerinin mevcut olmadığı iddiaları yayılmaya başladı. Kırgızistan'ın Avusturya Büyükelçiliği de firmanın iddia ettiği donanımlara ve ilişkilere sahip olmadığı bilgisini verdi.

Tüm bu gelişmeler sonrası Kırgızistan'ın en önemli ekonomik fırsatı olarak görülen hidroelektrik meselesi sıcak para kaynağı sıkıntısı ile yeniden rafa kaldırıldı.

QHA