ASTANA (QHA) -

Çin'in, son yıllarda Avrasya bölgesindeki en büyük ekonomik atılımı olarak görülen "Bir Kuşak, Bir Yol" projesi çevre ülkelerde de hareketlenmeye yol açtı. Kazakistan, bu projenin önemli güzergahlarından biri olarak, kendi stratejisini oluşturmaya başladı. Kazakistan Devleti, "Nurlu Jol(yol)" ismi ile kendi ülkesinde "Bir Kuşak Bir Yol" projesinin temelini atmak istiyor. Bunun sonucunda dış ülkelerden gelecek yatırımların en üst seviyeye yükselmesi hedefleniyor.

Kazakistan yıllardır bölgedeki jeopolitik konumunu kullanarak, özellikle Orta Asya'nın enerji, ticaret ve teknoloji merkezi olmayı hedefliyor. Bu nedenle önemli yatırımlarla bağımsızlık yıllarından bugüne, Orta Asya'nın en büyük ekonomisi olmayı başardı. Kazakistan son yıllarda ise enerji fiyatlarındaki düşüş nedeniyle göreceli bir durgunluk yaşıyor. Ekonomik durgunluğu yeni ticaret yolları ve akabinde gelecek dış yatırımlarla aşmayı hedefleyen ülke, birçok uluslararası bankanın da gözde müşterisi konumunda. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'nın (EBRD) en büyük müşterilerinden olan Kazakistan, bugüne kadar 8 milyar doları aşan yatırım kredisi pazarına ulaştı. Ayrıca Kazakistan EBRD'den temiz enerji ve çevre politikaları için 1 milyar dolarlık bir kredi aldı. 

Tüm bu hamlelerin bir proje halinde toplandığı "Nurlu Jol" girişimi, Kazakistan'ın 2030 hedefleri için önemli bir adım olarak görülüyor. "Nurlu Jol" temel olarak 7 alanda yatırımları yoğunlaştırmayı hedefliyor. Kobiler, sosyal altyapı, konut, kamu hizmetleri, enerji, endüstri ve lojistik /transport.

Kazakistan'ın Dışişleri Bakan Yardımcısı Roman Vassilenko'ya göre, Kazakistan'ın 21 milyar dolarlık "Nurlu Jol" projesi ile Çin'in "Bir Kuşak, Bir Yol" projesi birbirine harmanlanacak ve çok iyi geri dönüşler yaratacak. Vassilenko: "Dünyanın en büyük kara ülkesi olarak daha iyi ulaşım yollarına ihtiyacımız var. Özellikle lojistik alanında dünyanın geri kalan ekonomi ve pazarlarıyla iyileştirilmiş bağlantılara şiddetle ihtiyacımız var. Böylelikle ürünlerimiz de daha hızlı ve güvenli şekilde dış pazarlara ulaşacak." ifadelerinde bulundu. 

Çin'in Orta Asya ülkelerindeki bu atağı sonrasında bölgedeki ekonomik ve siyasi hegemonyaya dair tartışmalar başladı. Birçok uzmana göre Rusya şimdiden Çin'in bölgedeki ekonomik üstünlüğünü tanımış durumda ancak "Bir Kuşak Bir Yol" projesinin Rusya'nın güney Sibirya güzergahı yerine Orta Asya ve İran-Türkiye üzerinden yol izlemesi ileride sorunlara yol açabilir. Rusya doğu bölgelerinde Çin ile ekonomik canlanma yaşamak istiyor. Ancak Çinli yatırımcıların bu alanları çekici görmediği belirtildi. 

Orta Asya'daki siyasi hegemonyanın ise uzun vadede Rusya'dan Çin'e kayabileceği yorumları yapılmaya başladı. Buna karşın Rusya'nın bölgeyi siyasi istikrarsızlığa götürebilecek hamlelerde bulunacağı da uzamanlar tarafından uyarı mahiyetinde belirtiliyor. Kırgızistan ve Kazakistan'da çeşitli İslami örgütlerin yaptığı eylemler buna örnek gösteriliyor. Bu bölgelerdeki istikrarsızlaşma ve güvenlik kaygılarının Çin ile ekonomik yakınlaşmayı ikinci plana atabileceği öngörülüyor.

Özellikle Kazakistan'da ise Çin ile yakınlaşma sürecinin kamuoyu nezninde bir takım çekinceler yarattığı gözlemlendi. Çinli yatırımcılara toprak satışını düzenleyen kararlar halk ve muhalefet tarafından büyük eylemlerle ve sosyal medyadaki gündemlerle tepki çekti. Bunun sonucunda muhalif aktivistlerden gözaltına alınanlar oldu.

Kazakistan'ın yeni projesinin geleceğinin kredi olanakları, güvenlik ve istikrar gibi konular çerçevesinde şekilleneceği belirtiliyor.

QHA