TEBRİZ (QHA) -

İran'da son günlerde yaşanan protesto gösterileri ülkenin kuzey batısındaki Güney Azerbaycan Türklerinin yaşadığı bölgeye de sirayet etti. Özellikle Zencen, Ebher, Urmu, Erdebil ve Kerec gibi Türk yoğunluklu şehirlerde de ekonomik ve idari itirazların yer aldığı gösteriler yapıldı.

Güney Azerbaycanlılar ülkenin geri kalan bölgelerinde olduğu gibi ekonomik sorunlardan ve yönetimin dış politikada yaptığı harcamalardan şikayetçi. Güney Azerbaycan Türklerinin ezici çoğunluk olarak yaşadığı Batı Azerbaycan, Doğu Azerbaycan, Erdebil ve Zencan eyaletleri İran'daki vergi sisteminde en yüksek oranda vergi alınan eyaletler olarak yer alıyor. Yine de Güney Azerbaycanlılar İran'ın diğer kesimlerindeki muhalif grupların Şah Rıza Pehlevi dönemine dair övücü sloganları nedeniyle gösterilere belli bir mesafede duruyor. 

Güney Azerbaycan Türkleri 1979 İran İslam Devrimi sırasında Şah rejimine karşı yürütülen protesto gösterilerinde büyük rol oynamış ancak devrimden sonra kültürel ve siyasi talepler karşılanmamıştı. Türklerin dini lideri olan Şeriatmedari, Humeyni tarafından tasfiye edilerek yönetimdeki Azerbaycan ağırlığı kırılmıştı. 1924'te Türkmen kökenli Kaçar hanedanı yerine gelen Fars Pehlevi hanedanı İran'da Fars milliyetçiliğini yükseltmiş ve Türkçe'yi birçok alanda yasaklamıştı. İran'da Selçuklulardan beri süre gelen Türk çizgisi unutturulmaya çalışılmıştı. İran İslam Devrimi sonrasında Şah rejiminden kalma Fars milliyetçisi eğilimlerin devam ettiği görüldü. Özellikle Türkçe'nin önüne getirilen engeller ve Azerbaycan Türklerinin Azeri adı altında Fars kökenli olduğu iddiasının ısrarı Güney Azerbaycan Türklerini İran'ın devrimci kanadından kopmasına yol açmıştı.

2009 yılında Musavi önderliğindeki "Yeşiller" hareketi Tahran'da büyük kitleleri arkasına toplarken Tebriz gibi Azerbaycan şehirlerinde bu protestoların yükselmemesi bu sürecin bir sonucuydu. Son yaşanan olaylarda da Güney Azerbaycan Türkleri muhalifler arasında yükselen Fars milliyetçisi sloganlardan dolayı kaygılarını belirttiler. Ancak buna rağmen protestoların büyümesi ve Azerbaycan'ın da ülkede ekonomik olarak en çok yük altında olan bölgelerden biri olması nedeniyle gösterilere kendi talepleri ile beraber katılma kararı aldılar. Ekonomik itirazların yanına kimliksel eşitsizliği de koyacaklarını açıklayan Güney Azerbaycanlı milli aktivistler geçtiğimiz günlerde Marağa, Urmu, Eher ve Erdebil gibi şehirlerde Türkçe sloganlarla sokaklara indi. Ancak Tebriz'de büyük bir güvenlik kordonu oluşturulduğu, yüzlerce aktivistin tutuklandığı ve kitlesel eylemlerin bu nedenle gerçekleştirilemediği öğrenildi.

Yarın, 5 Ocak'ta Tebriz'de oynanacak olan önemli bir futbol karşılaşması politik gerginliği doruk noktasına çıkartabilir. Tiraxtur Sazi adlı Tebriz temsilcisi ile İstiklal takımı yarın Tebriz'de karşı karşıya gelecek. Tiraxtur Sazi takımının geçen hafta Tahran'da Persepolis'te oynadığı futbol müsabakasında ise Türklere "eşek" diyerek tribünlerden hakaret dolu sloganlar atılmıştı. Bu maçta bunun bir rövanşının yaşanacağı, maç öncesi ve sonrasında protesto gösterilerinin olabileceği konuşuluyor.

Son olarak dün, 3 Ocak'ta Urmu şehrinde yaşanan bir protesto yürüyüşünden bu görüntüler paylaşıldı:

QHA