ÜRÜMÇİ (QHA) -

Doğu Türkistan'da hacca gitmek büyük bir sosyal problem haline geldi. Çin hükümeti, Doğu Türkistanlılara ancak 60 yaşından sonra hacca gitme izni veriyor. Ancak 60 yaşında dahi hacca gitmenin kolay olmadığı öğrenildi. Pasaportlara el koyan ve ya hiç bir şekilde pasaport sağlamayan Çin hükümeti bu şekilde hacc merasimini gerçekleştirmek isteyen Doğu Türkistanlıların önüne büyük engeller çıkartıyor.

Geçtiğimiz yıldan beri Doğu Türkistan'da milyona yakın insanın yurtdışına çıkışına izin verilmedi. Yurtdışında eğitim gören Doğu Türkistanlı öğrencilerin geri dönmesi emredildi ve dönmeyenlerin ailelerin tehdit edildiği ve hatta tutuklandığı öğrenildi. Yine geçen yıldan beri büyük bir pasaportlara el koyma operasyonu bölgede uygulanmaya devam ediyor.

Çin diğer ülkeler gibi belirli bir hacc kotasına sahip. Bunun 12,000 kişilik olduğu öğrenilirken, Uygur aktivistler bunların çoğunluğunun da yine resmi görevlilere ve güvenlik görevlilerine dağıtıldığını giden kafileye eşlik ettiklerini aktardı. Bu kotanın Çinli Müslümanları (Tungan/Hui) da kapsadığını belirtelim. 

Tüm bu etkenler Doğu Türkistanlıları tehlikeli ve hatta tek yönlü rotalara yöneltiyor. Hacca gitmek için farklı rotalar kullanan Doğu Türkistanlılar için hacc yolu çok daha meşakkatli hale geliyor. Bazıları trenle Moskova'ya oradan da İstanbul'a geçerek Suudi Arabistan elçiliğinden hac vizesi almayı ümit ediyor. Bazıları ise zorlu dağ geçitlerinin bulunduğu Taşkurgan bölgesinden Pakistan ulaşmak ve oradan hac görevlerinin bulunduğu Mekke ve Medine'ye ulaşmaya çalışıyor.

Birçok Doğu Türkistanlı'nın ise gittikleri kaçak hac görevlerinden sonra ülkelerine dönemedikleri öğrenildi. Yıllarca ailelerinden uzak kalan Doğu Türkistanlıların hac görevlerinden sonra Suudi Arabistan ve ya Türkiye'de ikamet ettikleri öğrenildi.

QHA