ANKARA(QHA) -

İngiliz yazar ve gazeteci Lily Hyde için Kırım Tatar halkının tarihi sadece tarih olarak kalmadı. Kırım Tatar halkının Sürgünden dönmeye devam ettiği 1991’den beri Hyde Ukrayna’da yaşıyor ve çalışıyor. 2008’de yazar Kırım Tatar halkının trajik hikayesini anlattığı   “Hayal Mekanı” (Dream Leand) isimli romanı yayınlandı. Lily Hyde’ın kitabı Kırım Tatar halkının vatanına dönüşünü anlatıyor. Kırım Tatarlarının çektiği acılar ve duyduğu sevinçler, dedesinin muhteşem Kırım yarımadası öyküleriyle büyüyen 12 yaşındaki Safinar’ın gözünden aktarılıyor. Ancak vatan Kırım’a dönüş, onun hayalini kurduğu gibi güzel olmuyor. Gerçek olaylara dayanan roman Kırım Tatar halkının sürgün ve sürgünden geri dönme hikayesini en iyi şekilde anlatan romanlardan biri oldu

Kitap Kırım Tatarca, Ukraince ve birçok dile daha çevirildi.

Ankara’da Kırım Derneği Genel Merkezi'nde Kırım Tatar gençlerle bir araya gelen yazar Kırım Tatarları hakkında konuştu.

Söyleyişten sonra Lily Hyde QHA muhabirinin sorularını yanıtladı.

QHA: Merhaba Lily. Ankara’da sizi ağırlamaktan çok memnun olduk. Kırım ve Kırım Tatarları sizin hayatınıza nasıl girdi anlatır mısınız?

Lily Hyde: İlk olarak Kırım’ı çok seviyorum. Çeşitli hikayeler ve kültürler her zaman dikkatimi çekiyordu. Kırım Tatarlarıyla 90’ların sonunda  tanıştım. Kırım’da gazeteci olarak çalışmıştım ve Kırım Tatarlarının toprak sorunuyla ilgili organize ettikleri protesto hakkında haber yapmıştım.

Daha sonra zengin kültürleriyle tanıştım. Tarihlerini öğrendim, 1944 Sürgününü, vatanlarına nasıl döndüklerini. Özellikle Kırım Tatar kültürünü, el işlerini ve mutfağını çok seviyorum. Kültürleri çok zengin. Benim için bunlar çok ilginçti. O zamanlar Kırım Tatarlar hakkında ve bu olaylar hakkında özellikle İngilizce bilgi çok azdı.

QHA: “Hayal Mekanı” kitabınızda neler anlatılıyor?

Lily Hyde: Kitap gerçek olaylara dayalı bir romandır. 90’larda sürgünden dönen bir ailenin hikayesi. Ana kahraman 12 yaşındaki kız. Tüm hikaye onun adından anlatılıyor. Kızın dedesi ona Kırım’ın savaş öncesi nasıl bir yerdi, sürgünü anlatıyor. Yani roman sürgün ve vatana dönüş hikayelerinden oluşuyor.

QHA: Eğer Kırım Tatarları hakkında bir tane daha kitap yazmaya karar verseydiniz, okuyucularınıza neler anlatırdınız?

Lily Hyde: Tabi ki, bugün ki olaylar hakkında. Son üç sene içinde çok şey oldu. 2014 yılındaki Kırım’ın Rus işgalini kastediyorum. Bu olaylardan sonra herkesin hayatı altüst oldu. Bu çok zor bir konu. Ama bence bunu anlatmak çok önemli. Kırım’da kalan insanlar her gün bir uzlaşma bulmak veya zor seçimler yapmak zorundalar. Bunları anlatmak istiyorum.

QHA: Bugünlerde Kırım’a sık sık gidiyor musunuz?

Lily Hyde: Çok sık değil ama uluslararası gazeteci olarak gitmiştim. Ben sadece Kırım Tatarları hakkında makale yazmıyordum. Su sorunu, yaptırımlar, yaptırımların ekonomiyi, insanları nasıl etkilediği, eğitim ve benzer genel konular hakkında yazmıştım. Yarımadada yaşayan insanların hayatlarının ne şekilde değiştiğini göstermek istiyordum.

QHA: Bizim aracılığıyla Kırım Tatarlarına bir şeyler iletmek ister misiniz?

Lily Hyde: Evet istiyorum. Tarihinizi, kültürünüzü anlattığınız, hayatlarını gösterdiğiniz için teşekkür etmek istiyorum. Bana göre siz benzersiz, çok güçlü bir halksınız. Umarım geleceğiniz parlak olur.

QHA: Uzun zamandır Ukrayna’da yaşıyorsunuz. Tam olarak neler yapıyorsunuz?

Lily Hyde: Ben gazeteciyim. Aynı anda sağlık alanında çalışıyorum. Eskiden sivil kurumunda çalışıyordum, şimdi ise onlar için danışmanlık yapıyorum. Daha çok doktorlar ve normal insanlar için çeşitli bulaşıcı hastalıklar için bili veriyorum. Ve sağlık sistemi reformu konusunda danışmanlık yapıyorum.

QHA: Ukrayna’ya nasıl geldiniz?

Lily Hyde: Doğu Avrupa, eski Sovyetler Birliği ülkeleri her zaman ilgimi çekiyordu. Ukrayna ile bir rastlantı sonucunda tanıştım. Prag’da çalışıyordum İngilizce dersleri veriyordum ve öğrencilerim Ukraynalılardı. Onlar bana hep Ukrayna’yı anlatırlardı. Daha sonra bana Ukrayna’da çalışma teklifi geldi.

QHA: Lily sizce Ukrayna İngiltere’den ne konuda örnek alabilir? Ukraynalılar şu ana hangi problemlerle karşı karşıya geliyor?

Lily Hyde: İngiliz demokrasisinin tarihi çok uzun yaklaşık olarak 400 yıl. Ukrayna için çoğu şey daha yeni oluşuyor. Ülke önce Rus İmparatorluğu, daha sonra kısa bağımsızlık süreci ve SSCB dönemi. Ukraynalıların tarihi oldukça çeşitlidir.

Günümüz sorunlardan biri - yolsuzluk.  İngiltere’de yolsuzluk vardır belki ama  çok üst düzeylerde. Ben normal insan olarak hiçbir zaman rüşvet vermemiştim, rüşvet nasıl verildiğini bile bilmiyorum. Böyle bir durumla karşılaşmadım. Bence Ukraynalılar İngiltere’yi örnek alarak yolsuzluksuz yaşamın da mümkün olduğunu görebilirler.

Bir başka sorun Ukrayna’da hiç kimse sisteme, mahkemelere, devlete güvenmiyor. Her şey rüşvet, torpile dayanıyor. İngiltere’de ise en önemli şey haklar. Hakların ihlal edilirse mahkeme oluyor, suçlu taraf cezalandırılıyor. Şu an Ukrayna’da maalesef durum farklı. Gerçi, Euromaydan Ukraynalıların Avrupa’daki gibi yaşama isteklerini sergiledi.

QHA