KİEV (QHA) -

Ukrayna’nın başkenti Kiev’de 23-24 Eylül tarihlerinde, Rusya İmparatorluğu'nun dağılmasından sonra bağımsız devletler kurulmasının 100. yıl dönümü vesilesiyle Polonya Dışişleri Bakanlığı'nın desteğiyle organize edilen “İmparatorluğun Çöküşü” isimli konferans düzenleniyor. Tiflis ve Varşova’da da benzer etkinliklerin düzenlenmesi planlanıyor.

 

Kiev’de düzenlenen konferans, 1917-1918 yıllarında Ukrayna Devleti ve Kırım Tatar Özerk Cumhuriyeti’nin kurulmasına ithaf edildi. Konferansa katılan QHA muhabirinin aktarımına göre, Kırım Tatar tarihçi Gülnara Abdullayeva, tarih uzmanı Andrey İvanets, Nariman Seityagyayev ve Timur Kurşutov, Kırım Tatarlarının bağımsızlıklarını kazanmaları ile ilgili sunumlar yaptı.

 

Tarih uzmanı Andrey İvanets, Rus İmparatorluğu'nun dağılmasının ardından onun topraklarında gelişen olayları “tüm halkların baharı olarak” nitelendirdi. Özellikle Kırım Tatar Milli Hareketi'nin organize bir nitelik kazandığını ve bunun sonucunda Kırım Tatar özyönetim organı oluşturulduğunu anlatan İvanets, “Kırım Tatar Milli Hareketi, Kırım’da özerk devletin oluşturulması girişimini başlattı. Kırım Tatar Milli liderlerin istediği şartlarda bu süreci gerçekleştirmek mümkün olmadı. Ancak, 1921 yılında, Kırım Tatar Milli Hareketi liderlerinin etkisiyle, Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin oluşturulması fikri meydana geldi. Bu, Kırım Tatar Milli liderlerinin kurmayı hedefledikleri devletin çarpıtılmış komünist bir versiyonuydu.” diye anlattı.

 

Daha sonra İvanets, Kırım Tatar Milli Hareketi lideri Noman Çelebicihan hakkında bilgi verdi.

 

Demokratik ideallere bağlı kalan Çelebicihan’ın, kadın erkek eşitliğini savunduğunu dile getiren İvanets, “Kırım Tatar Milli Hareketi, kadınlara da alan açarak, onlara, Kırım’ın sivil ve siyasi hayatına aktif katılım fırsatı veriyordu. Örneğin, Noman Çelebicihan hem milli liderdi, hem de Geçici Müslüman Yürütme Komitesi’nin başındaydı ve müftüydü. Kırım Tatar toplumunda kadın erkek eşitliğini savunan bir dini liderdi. Bunun sonucunda kadınlar evlerinden çıkarak, Kadın Komiteleri oluşturup aktif olarak sivil hayata dahil oldu. Ayrıca Kurultay üyesi olarak da dört kadın seçildi.” diye anlattı.

 

Tarih uzmanı konferansta, Kırım Tatarlarının, 1917 Kırım Tatar Ulusal Devrimi sonucunda zorlu koşullarda köylerden başlayarak merkezi özyönetim organlarına kadar uzanan ulusal özyönetim sistemi kurmayı başardıklarını, ayrıca tüm Kırım şehirlerini temsil eden delegelerin Kırım Tatar Milli Kurultayı’nın Kurucu Kongresini düzenleyerek, orada, dünyadaki ilk Müslüman cumhuriyeti olan Kırım Halk Cumhuriyeti kurulduğunu ilan ettiklerini anlattı.

 

İvanets bununla birlikte Kırım Tatarları’nın kendini korumak, düzeni sağlamak ve siyasi problemleri çözmek amacıyla kendi askeri birliklerini kurduklarını da ifade etti.

QHA