ODESA (QHA) - 10 TEMMUZ 2018 -

Ukrayna’da kurulan Gagavuz Dernekleri Birliği başkanlığına Gagavuz asıllı Odesa Bölge Meclisi Başkan Yardımcısı Yuriy Dimçoglo seçildi.

Birliğin basın merkezinden yapılan açıklamaya göre, Birliğin, Gagavuz halkının sosyal, ekonomik, ulusal-kültürel, eğitimsel (dilsel ve yazılı) çıkarlarını koruyacağını ifade eden Dimçoglo, “Derneğin faaliyet stratejisinin düzeltileceğinden ve halkımızı, toplumun sosyal ve ekonomik yenilenme sürecine dahil etmeye ve Ukrayna genelinde Gagavuzların, kültürümüzü, geleneklerimizi ve en evvela dilimizi koruyacak ulusal-kültürel etkinliklere katılmasına yönelik olacağından eminim.”  şeklinde konuştu.

Gagavuz Dernekleri Birliği’nin kurulmasına dair anlaşma, 28 Haziran’da Ukrayna'daki ilk Gagavuz sivil toplum kuruluşu olan “Birlik” derneğinin kuruluşunun 20. yıldönümü kutlamaları sırasında sağlandı.

Temmuz ayının ilk haftasında Gagavuzların 4 sivil toplum teşkilatı İşbirliği Memorandumu imzaladı ve Ukrayna’daki Gagavuz teşkilatlarının Birlik çatısı altında birleşmesini resmi olarak tescil etti.

Belge, “Birlik” Gagavuz Bölgesel Ulusal-Kültürel Derneği (Odesa), Ukrayna Gagavuzlar Birliği (Kiev), “Gagavuzlar” Ulusal-Kültürel Derneği (Odesa), “Kardaşlık” (Kardeşlik) sivil toplum teşkilatı (Odesa bögesi, Reni şehri) tarafından imzalandı.

GAGAVUZLAR KİMDİR?

Gagavuzlar yahut Gökoğuzlar, ağırlıklı olarak bugünkü Moldova Cumhuriyeti’nde Gagauzeli Özerk Devleti'nde (160.700 kişi), Ukrayna'da (35.000 veya 40.000 kişi), Yunanistan'da (30.000 kişi), Türkiye'de (30.000 kişi), kuzeydoğu Bulgaristan'da (3000 işi), Romanya'da (1500 kişi) ve Kazakistan'da (tarkribi 1000 kişi) yaşayan, çoğunluğu Ortodoks-Hıristiyan olan bir Türk topluluğudur. Gagavuz adının anlamına ve köklerine ilişkin pek çok görüş vardır. Kıpçak-Peçenek etkisi, Anadolu'dan Selçuklu döneminde yaşanmış göç hareketi veya yine Anadolu'dan gelen hristiyanlaşmış Karamanlılarla ilgili muhtelif tartışmalar mevcuttur.

Gagavuzların çoğunluğu Ortodoks mezhebine bağlı olup Ortodoks olmayan bir kısım Gagavuz da (Katolik, Subbotnik ve Evanjelist inanışlara sahip çeşitli gruplar) mevcuttur. Gagavuzca en çok Moldova'daki Gagavuz Yeri Özerk Bölgesi'nde  konuşulmaktadır. Oğuz grubuna bağlı bir Türk dili olup komşu dillerden birçok ödünç sözcük almakla birlikte bir Türkiye Türk'ü ile Gagavuz Türk'ü kolayca anlaşabilmektedir.

UKRAYNA GAGAVUZLARI

Gagavuzların dünyada Moldova'dan sonra en kalabalık olarak yaşadıkları ülke Ukrayna'dır. 1991 yılında Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Moldova’daki Gagauzlar bu ülkenin sınırları içinde kalmış, bir kısmı da Ukrayna sınırları içerisinde,  Odesa Bölgesi’nde ikamet etmektedir. Çoğunlukla Bolgrad İli’nin Dimitrovka, Satılık Hacı, Kubey, Kurçi, Karakurt köylerinde; Reni İli’nin Balboka köyünde, Kiliya İli’nin Eski Troyan ve Yeni Köy köylerinde; Tarutin İli’nin Krasna ve Maloyaroslavets köylerinde bulunmaktadırlar. Ayrıca Ukrayna’nın başka bölgelerinde ikamet etmekte olan Gagavuzlar da vardır. Bu köyün altısında nüfusun tamamen Gagavuzlardan oluştuğu ifade ediliyor.

Ukrayna’da bugünkü Gagavuzların sayısının 35 bin ila 40 bin civarında olduğu ifade edilmektedir.

QHA