AKMESCİT / SİMFEROPOL (QHA) - Kırım Tatar Milli Meclisi Başkanı, Ukrayna milletvekili Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu’nun 1944 yılında sürgün edilen Kırım Tatar halkına karşı tarihi adaletin yerine getirilmesi amacıyla 1974 yılında Omsk Davası öncesi başlattığı ve davanın sürdüğü 1976 yılına kadar tuttuğu 303 günlük açlık grevi, insanlık tarihindeki en uzun açlık grevi oldu.

Rusya’nın gazeta.ru sitesinde insanlık tarihindeki en uzun açlık grevlerinin listesi yayımlandı. Listede her açlık grevinin süresi ve eylemin sonucu yazıldı. Sonuçlar “ölüm”, “başarı”, “başarısızlık” ve “belirsiz” olarak işaretlendi. Listede Kırımoğlu’nun yaptığı açlık grevinin sonucu belirsiz olarak değerlendirildi. Oysa Kırımoğlu bu açlık grevi ile dünya kamuoyunun dikkatini Kırım Tatar sorununa çekerek başarı elde etmişti.

Kırım Tatarlarının lideri Kırımoğlu, 1966 - 1986 yılları arasında Sovyet karşıtı faaliyetler gerçekleştirdiği iddiasıyla 6 kez hapse atılmış ve toplam 17 yıl hapis yatmıştı.  

Açlık grevi sırasında Kırımoğlu’na hortumla yemek yedirilmişti.  Kırımoğlu’nun grevi sırasında onun kamplarda öldüğüne ilişkin söylenti dünyaya yayılmıştı. Bu haber üzerine İstanbul’da, Ankara’da, Bonn’da ve dünyanın başka şehirlerinde bulunan SSCB’nin büyükelçilik ve konsolosluk binaları önünde, New York’ta BM merkezi önünde Kırımoğlu’nu ölümüne sebep olanların cezalandırılması talebiyle protesto eylemleri yapılmıştı. Pyotr Grigorenko, Andrey Saharov, Pavel Litvinov gibi rejim muhalifleri, Lev Kopelev, Lidiya Çukovskaya, Anatoliy Levitin-Krasnov gibi yazarlar, şair ve şarkıcı Aleksandr Galiç, tarihçi Aleksandr Nekriç, Nobel Ödüllü Alman yazar Heinrich Böll, Fransız yazarlar Raymond Aron ile Pierre Emmanuel, Nobel Ödüllü ABD’li bilim adamları Salvador Luria ile George Wald, Bertrand Russel Savaş Suçlar Mahkemesi Müdürü Martin Sostr, Prag İlkbaharı aktivistleri Kırımoğlu’nun sebest bırakılması talebinde bulunmuşlardı.

Kırımoğlu, kendisini 2 yıl hapse çarptıran mahkeme kararından sonra açlık grevine son vermişti. Kırımoğlu, açlık grevine son verme kararını aldığı anı şöyle anlatıyor: “Annem gözyaşları içinde bana “Oğlum, açlık grevini bırak” diyerek rica etmişti. Anneme ne anlatayım? Sonuçta annem fenalaşıp gitti. Sonra ağabeyim yanıma gelip “Senin için son argüman.” diyerek bana bir kartpostal gösterdi. Kartpostalda “Oğlum, ben elinden geleni yaptım. Şimdi benim sana bir ricam var. Açlık grevine son vermeni rica ediyorum. Senin ölümün düşmanlarımızı sevindirebilir. Andrey Saharov” Benim için çok şey yapan adamı nasıl kırarım? O zaman açlık grevine son verdiğime dair dilekçe yazmıştım.”

Açlık grevleri listesinde Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu’nun arkasında listede silahlanma yarışının son verilmesi talebiyle 218 gün açlık grevi yapan, ancak amacına erişemeyen ABD’li Astrofizikçi Charles Hyder, eşi Yelena Bonner’e ameliyat yapılmak üzere yurt dışına gitmesine izin verilmesi talebiyle 178 gün açlık grevi tutan ve amacına erişen bilim adamı Andrey Saharov, 26 ağır hasta mahkûmların serbest bırakılması talebiyle 133 gün açlık grevi yapan Kübalı gazeteci Guillermo Farnas, Vorkuta kampında hapis yatan ve 1936 yılında siyasi mahkûmlarla  adil suçluların bir birinden ayrı tutulması, 8 saatlik iş gününün uygulanması talebiyle 132 gün açlık grevi yapan Troçkistler yer aldılar.

Listede ölümle sonuçlanan açlık grevlerine örnek olarak, SSCB’li siyasi mahkûm Anatoliy Marçenko (117 gün), Ganj nehrinin yasadışı sanayi üretiminin atıklarıyla kirletilmesine son verilmesi talebiyle açlık grevi yapan Hintli Svami Nigamananda (115 gün), Kübalı rejim muhalivi Orlando Sapata Tamayo’nun (85 gün) açlık grevleri yer aldı.

Osman Bayramaliyev

QHA