AKMESCİT / SİMFEROPOL (QHA) -

Rusya tarafından işgal edilen Kırım’ın başkenti Akmescit halkı, bugün, 1 Şubat tarihinde efsanevî Kırım Tatar avcı ve test pilotu Amethan Sultan’ın ölümünün 47. yıldönümünde Amethan Sultan’ı andı.
 
Ölüm yıldönümünde efsanevi Kırım Tatar pilot Amethan Sultan’ı unutmayan Kırımlılar, başkenti Amethan Sultan Meydanı’nda bulunan hatıra levhasına çiçekler getirdi.

 

Kırım’ın Alupka şehrinde dünyaya geldi
 
Amethan Sultan, 20 Ekim 1920 tarihinde Kırım’ın Alupka şehrinde dünyaya geldi. Babası Lak, annesi Kırım Tatarıydı. 1937 yılında yedinci sınıfı bitirdikten sonra, Akmescit (Simferopol) Demiryolu Meslek Okuluna kaydolan Amethan Sultan, Meslek okulundan mezun olduktan sonra demiryolu deposunda tesisatçı olarak çalıştı. Amethan çocukluk hayalinin peşinden giderek çalışırken bir yandan da havacılık kulübünde ders aldı. 1938 yılında havacılık kulübünden mezun oldu.

 

 

II.Dünya Savaşı ve sürgün
 
Amethan Sultan savaşa ilk günlerinde katıldı. İlk savaş uçuşlarına katıldığı zaman 1941 yılında 20 yaşındaydı. Genç Kırım Tatarı Yak-1 uçağında Stalingrad Savaşı’na katıldı. Burada hakkı ile ‘as’ olduğunu ispat ederek Alman asları ile çarpışacak özel avcı pilotları ekibine seçildi. Sovyetler Ordusu’nda pilotluktan Savaş Muhafızları 9. Hava Alayı Bölük Komutanı unvanına kadar yükseldi. II. Dünya Savaşı sırasında Amethan Sultan 603 savaş uçuşu gerçekleştirdi. 150 hava muharebesi sırasında şahsen 30 ve grup olarak 19 düşman uçağını düşürdü. İki kere Sovyetler Birliği Kahramanlık Madalyası ile ödüllendirildi.
 
Sovyet Ordusu'nda içlerinde Amethan Sultan'ın da bulunduğu 30 bin Kırım Tatarının yer almasına rağmen Stalin tarafından Nazi işbirlikçisi ve hain ilan edilen tüm Kırım Tatar halkı, 18-20 Mayıs 1944 tarihlerinde yapılan bir harekatla Kırım'dan Orta Asya, Sibirya ve Ural bölgesine sürüldü. Sürgünü engellemek için elinden gelen tüm çabayı sarf eden ancak başarılı olamayan Amethan Sultan, ailesinin bir kısmını kurtarmasına rağmen erkek kardeşinin Gulag kamplarından birinde ölmesini engelleyemedi.

 

Savaş bitti, ama uçma sevgisi bitmedi
 

Savaş bitti, ancak Amethan Sultan'ın uçma sevgisi bitmedi. Onun gökyüzü, uçaklar ve uçak motorunun gürültüsü olmadan yaşayamadığı ifade edilmektedir. Hayatını pilot olarak devam ettirmek için çok çaba sarf etti.
 
1947 yılında Moskova Bölgesinde bulunan Jukovskiy şehrindeki Uçuş ve Araştırma Enstitüsü’nde test pilotu olarak göreve başladı. Değişik tipteki uçaklarda koltuk fırlatma sisteminin geliştirilmesi amacıyla çok sayıda uçuş gerçekleştirdi.
 
Amethan Sultan kısa zaman içinde en iyi Sovyet test pilotlarından biri oldu. Sovyetler Birliği’nin havacılık gelişiminde Amethan Sultan önemli bir rol oynadı.

 

Trajik ölüm
 
Amethan Sultan gökyüzüne aşıktı. Gökyüzü de bu ilgisine karşılık ona ilham veriyordu. Ancak gökyüzü de onun sonunu getirdi. 1 Şubat 1971 yılında Tu -16 tipi bir uçağın test uçuşu sırasında meydana gelen kaza sonucu hayatını kaybetti.
 
Amethan Sultan’ın mezarı Moskova’da Novodeviçye mezarlığında bulunuyor.

QHA