KİEV (QHA) -

Kiev’de 8 Nisan tarihinde Tavriya İnsani Platform koordinatörü doktor Andrey İvanets’in verdiği “1917 Kırım Tatar Ulusal Devrimi: İslam ve Demokrasi Simgesi Altında” konulu konferans düzenlenerek konu kamuoyu ve bilim adamlarıyla ele alındı.
 
Tavriya İnsani Platform Basın Serivisi’nden QHA’ya yapılan açıklamada, etkinlikte ayrıca 19.-20. yüzyıllar Kırım Tatar tarihi uzmanı Gülnara Bekirova’nın da konuşma yaptığı belirtildi. 1917 Kırım Tatar devrimi ile ilgili bilgilerin kamuoyu arasında yayılmasının önemini vurgulayan Gülnara Bekirova, devrimdeki olayların Kırım Tatar toplumu arasında bile çok bilinmediğini belirtti.

Konferans, Kırım Müslümanları Merkezi İcra Komitesi’nin kurulduğu ve İslam dünyasında ilk kez demokratik şekilde Kırım müftüsünün seçildiği Kırım Müslümanlar Kongresi’nin düzenlenmesinin 100. yıldönümü vesilesiyle gerçekleştirildi.
 
Andrey İvanets, Kırım Tatar devriminin ilk aşamasının sebepleri, gidişatı ve sonuçları, Kırım Tatar milli hareketinin eski Rusya İmparatorluğundaki diğer Müslüman güçler ile işbirliği hakkında bilgi verdi. Ayrıca İvanets, 18. yüzyılın sonunda neredeyse aynı anda Kırım Hanlığı ve Hetmanlık olmak üzere devletçiliğinden mahrum kalan, 19. yüzyılda çağdaş ulusun oluşumunun kültürel safhasını başlatan, 19-20. yüzyıllarda milli hareketlerin siyasallaştığı ve 1917 yılında ulusal devrim safhasının başladığı Kırım Tatar ve Ukrayna halklarının tarihine değindi. 1917 yılının ikinci yarısında eski imparatorluk alanının ulusal-bölgesel temele dayanan federal demokratik cumhuriyete dönüştürülmesi konusuna Ukrainlerin ve Kırım Tatar liderlerin işbirliğine, Ukrain-Kırım Tatar ortaklığına özel dikkat çekildi.
 
İvanets, “Günümüzde bir siyasi ulusu oluşturan iki halkın tarihinin öğrenilmesi, çağdaş Ukrayna toplumunun konsolidasyonuna ve farklı kısımları arasındaki karşılıklı anlayışı iyileştirmeye yardımcı olacak. 1917 Kırım Tatar devrimi ise, Kırım ve Ukrayna’nın yerli halkının tarihinde çok önemli ama toplumun büyük çoğunun halâ çok az bildiği bir aşama” diye kaydetti.
 
Etkinlik katılımcıları arasında çoğunluğun Kırım Tatarı olmamasının, Ukraynalılar arasında Kırım Tatar halkının ve genel olarak Kırım'ın tarihine büyük ilgi duyulduğunun göstergesi olduğu ifade edildi.
 
Konferansın eskiden Ukrayna Merkez Konseyi’nin bulunduğu binada, 1917-1921 Ukrayna Devrimi Müzesi’nde yapıldığına dikkat çeken İvanets, 1917 yılında Kırım Tatar milli hareketi liderleri Cafer Ceydamet ve Amet Özenbaşlı’nın bu binada görüşmeler yaptığını bildirdi. İvanets, 1918 yılının başında Kırım Halk Cumhuriyeti’nin Harbiye ve Hariciye Bakanı olarak Cafer Seydamet’in bu binada Ukrayna Halk Cumhuriyeti lideri Mihail Gruşevskiy ile görüştüğü tahmininde bulundu.
 
“Ukrainskaya İnitsiativa” (Ukrayna Girişimi) sivil toplum teşkilatı Başkanı, bilim adamı ve tercüman Yuriy Kosenko, Kırım Tatar yazar Yunus Kandım’ın belgelere dayanan ve tarihçilerin yorumlarını içeren 20. yüzyılın başlarında Kırım Tatar milli hareketi lideri Noman Çelebicihan hakkındaki araştırmasının Kırım Tatarcadan Ukrainceya tercümesi üzerinde çalışmaların gidişatı hakkında bilgi verdi. Yuriy Kosenko, etkinlik organizatörlerine, 20. yüzyılın başında Kırım Tatar halkının liderlerinden olan, Kırım Tatar sivil toplum aktivisti, politikacı, eğitmen ve yazar Asana Sabri Ayvazov’un Kırım Tatarlarının milli oluşum sorunlarını konu alan “Neden Bu Hale Düştük” adlı eserinin yeniden basılan birkaç nüshasını hediye ederek Kırım Tatar tarihinin yaygınlaştırmak için planladığı tedbirler ilgili planlarını paylaştı. Andrey İvanets, Yuriy Kosenko’ya Ukraince konuşan okurların erişimini sağlamak için Cafer Seydamet’in anılarının tercüme edilmesi olanağını inceleme teklifinde bulundu.
 
1917-1921 Ukrayna Devrimi Müzesi Müdürü Aleksandr Kuçeruk da, Kiev’de 1917 yılında eski imparatorluk bölgesinde ilk Müslüman kadın derneğinin kurulduğu binayı bulduğu açıkladı.
 
Bilim adamları, öğretmenler, Kiev müze müdürleri, Ukraynalı ve yabancı gazetecilerin katıldığı etkinliğin sonunda Kırım Tatar Milli Meclisi Başkanı Refat Çubarov, Andrey İvanets’e Kırım Tatar gençleri için de benzer bir konferans vermesi teklifinde bulundu.

QHA