KİEV (QHA) -

Ukrayna’nın başkenti Kiev’de, dün, 23 Şubat’ta Kırım Halk Cumhuriyeti hükûmetinin ilk başkanı, Kırım Tatar Milli Kurultayı’nın kurucularından, Kırım, Litvanya, Polonya ve Belarus Müftüsü Noman Çelebicihan’ın şehit edilişinin 100. yıl dönümü dolayısıyla anma akşamı düzenlendi.

 

Kırım Tatar halkının milli lideri, Ukrayna Cumhurbaşkanı’nın Kırım Tatarlarından Sorumlu Yetkilisi, Ukrayna milletvekili Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, Kırım Tatar Milli Meclisi (KTMM) ve Dünya Kırım Tatar Kongresi (DKTK) Başkanı Ukrayna Milletvekili Refat Çubarov, ayrıca Kırım Tatar Milli Meclisi Başkan Yardımcısı İlmi Ümerov anma etkinliğine katıldı.

 

Etkinlik organizatörlerden Q-Hub Eğitim Platformu Başkanı Muslim Ümeroğlu etkinlikle ilgili olarak, “Tarihimizi unutmamalıyız. Ayrıca bana göre Kırım Tatar tarihinin en önemli sayfalarını diğer halkların da bilmesi güzel olurdu. Biz bugünkü etkinliği bu amaçla düzenliyoruz.” dedi.

 

 

23 Şubat tarihinin Kırım Tatarları için acı bir gün olduğunu dile getiren Refat Çubarov, “Çelebicihan, Kırım Tatar Milli Kurultayı’nın yapılmasından sonra Kırım’da yaşayan her ulusun temsilcileri; Kırım Tatarları, Ukrainler, Ruslar ve diğerlerinin bir araya geleceğini, Anayasa yazacaklarını ve mutlu, çok uluslu Kırım’ı kuracaklarını hayal ediyordu. Ancak o, bu hayali yüzünden öldürüldü. Çünkü böyle bir Kırım’ı istemiyorlardı. Onlar (Rusya) yine geri geldi, yine Kırım’ımızı ve insanlarımızı öldürüyorlar.” diye konuştu.

 

Etkinlikte konuşan İlmi Ümerov söz konusu etkinliklerin nesilden nesile bilgi aktarma açısından çok önemli olduğunu kaydederek, “Halkın tarihine büyük katkı sağlayan insanlar unutulmamalı. Bugünkü anma etkinliği, öncelikle nesillerin sürekliliğidir. Noman Çelebicihan’ın hayatının önemli kısımlarını bugün bize Kırım Tatar gençleri anlattı. Gençlerin kendi halkının kahramanlarını hatırlaması çok önemli.” dedi.

 

Bilindiği gibi 1885 senesi “Büyük Sunaq” köyünde doğan Noman Çelebicihan 1908-1916 seneleri arasında İstanbul’da ve St. Petersburg’da Hukuk ve Tıp eğitimi aldı. 1908 senesi Cafer Seydamet ile birlikte Türkiye’de oluşan inkılap hareketlerini yakından takip etti. Kırım Tatar halkının sorunlarına çare bulmak ve çarlık idaresi altında ezilen halkının yaralarına derman olmak için büyük bir gayret ile çalıştı ve bu maksatla “Qırım Talebe Cemiyeti”ni kurdu. 1917 senesinde Kırım, Litvanya, Belarus ve Polonya Müftüsü oldu, “Qırım Müslümanları İcra Komitesi”nin başkanı olarak seçildi. Bu süre devamında, daha öncesinde olduğu gibi, Kırım Tatar halkının teşkilatlanması ve kendi geleceğini eline alabilmesi için çalışmalar yürüttü. Yine aynı sene içerisinde, Aralık ayında Birinci Kırım Tatar Milli Kurultayı’nın toplanmasında büyük bir rol üstlendi ve Kurultayın idare heyetinin başkanı olarak seçildi. Kurultay’ın çalışmaları sonucunda “Kırım Tatar Halk Cumhuriyeti”nin kurulması için çalışmalar yürütülmesi kararı alındı ve kurulan hükümetin başkanlığına Noman Çelebicihan seçildi. Kırım’ın Bolşevik kuvvetleri tarafından işgal edilmesi sonucunda Kurultay dağıtıldı ve milli liderlerimiz ya tutuklandı yada Kırım’dan kaçmaya mecbur edildi. Tutuklanan Noman Çelebicihan 23 Şubat 1918 tarihinde Bolşevikler tarafından vahşice öldürüldü ve naaşı Karadeniz’e atıldı.

 

Çelebicihan, ayrıca şair ve yayıncı olarak da tanınıyordu. Yazdığı “Ant Etkenmen” şiiri Kırım Tatarlarının milli marşı kabul edildi.

QHA