KİEV (QHA)-28 Mart 2018 -

Ukraynalı tarihçi İvan Patrılyak, Türk Dünyası'ndaki milli uyanış hareketlerinin öncülerinden ve büyük fikir adamlarından olan Kırım Tatar siyasetçi, düşünür, yazar, eğitimci ve yayıncı İsmail Bey Gaspıralı'nın Kırım Tatar ulusunun gelişmesinde önemli rolü olduğunu ifade etti.
 
Bugün Kiev’de İsmail Bey Gaspıralı’nın doğum yıldönümü vesilesiyle Kırım Evi’nde ünlü tarihçiler Gülnara Bekirova ve İvan Patrılyak’ın katılımıyla bir açık toplantı düzenlendi. 

QHA muhabirine açıklama yapan tarihçi İvan Patrılyak, “İsmail Bey Gaspıralı, Kırım Tatarları için çok büyük ve önemli birisi, modern ulusun oluşması için gereken birçok önemli niteliği birleştiren adam. Hem Kırım Tatar halkını araştıran, hem eğitimci olan bir adam, yani devlet dışı etnisiteden modern ulus olarak adlandıran şeyi oluşturdu. Ukrayna tarihinde önemli insanlarla karşılaştırırsak Gaspıralı kendisinde, belirli bir düzeyde hem Şevçenko’yu hem Maksimoviç’i hem Kostomarov’u birleştirdi. Böyle biri olmadan Kırım Tatarlarının modern ulusa dönüşmesini hayal etmek zor. Gaspıralı eğitim ve bilimde, edebiyatta, medya alanında, tercümelerde devrimci gelişmeler yaptı. Genel olarak muhafazakâr eğilimli topluma karşı çıkarak batı fikirleri örneğinde bir eğitim modeli açmak kolay değildi” diye kaydetti.

Kırım Tatar tarihçi Gülnara Bekirova, İsmail Bey Gaspıralı’nın zamanını belirleyen ve Kırım Tatar ulusunun gelişimini doğru yöne sevk eden biri olduğunu vurguladı.

Bekirova, “İsmail Bey Gaspıralı’nın sayesinde Kırım Tatarları hem o dönemde hem günümüzde ulus olarak siyasileşebildi. Bir insanın, ulusu için bunca şey yapabilmesi şaşırtıyor. Bir anlamda zamanın, çağın timsali olan, ulusunun ileriye doğru ilerlemesinin lokomotifi olan insanlar var. 100 yıl önce Gaspıralı böyle bir insan oldu ve bugün de öyle kalmaya devam ediyor” diye konuştu.

 

İSMAİL GASPIRALI KİMDİR?

İsmail Bey Gaspıralı 20 Mart 1851′de (Eski takvime göre 8 Mart) Bahçesaray yakınlarındaki Avcıköy’de dünyaya geldi. Gaspıralı, Rusya İmparatorluğu’ndaki Türklerin ve özellikle kendi vatandaşları olan Kırım Tatarlarının kültürel ve entellektüel hayatlarına hiçbir diğer kişiyle mukayese edilemeyecek ölçüde kuvvetle damgasını vurdu.
 
Rusya İmparatorluğu’nda yaşayan Türk ve diğer Müslüman halkların tarihinde bir çok ilklerin uygulayıcısı olan Gaspıralı’dan öncesi ve sonrası arasında çok büyük fark var. Onu, Rusya İmparatorluğu’ndaki Türk/Müslüman millî uyanış hareketinin bir numaralı öncüsü ve tartışmasız en büyük ismi olarak nitelendirmek yanlış olmaz. Gaspıralı’nın, içlerinde modern Türkiye’nin kurucularının da yer aldığı son dönem Osmanlı aydınları üzerindeki etkileri de büyük ve kalıcı olmuştu.
 
Onun ünlü sloganı “Dilde, Fikirde, İşte Birlik” bugün dahi Türk dünyası içindeki ilişkilerin temel yapısı için yol gösterici düstur olarak her vesileyle tekrar ediliyor.

QHA