KİEV (QHA) -

Efsanevi Kırım Tatar pilot Amethan Sultan, doğumunun 97. yıl dönümünde Kiev’de anılacak. “Kırım Ailesi” kültür merkezi yöneticisi Anife Kurtseitova, yaptığı açıklamada, 25 Ekim Çarşamba günü saat 15.00’da Kiev’deki Ebedi Şan Parkı’nda bulunan Amethan Sultan anıtında bir anma tören düzenleneceğini ve anıta çiçek bırakılacağını bildirdi.

Törene Kırım Tatar Milli Meclisi üyeleri, Ukraynalı yetkililer ve sivil aktivistlerinin katılacağı belirtildi.

Kırım’ın Alupka şehrinde dünyaya geldi

Amethan Sultan, 20 Ekim 1920 tarihinde Kırım’ın Alupka şehrinde dünyaya geldi. Babası Lak, annesi Kırım Tatarıydı. 1937 yılında yedinci sınıfı bitirdikten sonra, Akmescit (Simferopol) Demiryolu Meslek Okulu'na kaydolan Amethan Sultan, meslek okulundan mezun olmasının ardından demiryolu deposunda tesisatçı olarak çalıştı. Amethan çocukluk hayalinin peşinden giderek çalışırken, bir yandan da havacılık kulübünde ders aldı. 1938 yılında havacılık kulübünden mezun oldu.

II.Dünya Savaşı ve sürgün...

Amethan Sultan savaşa ilk günlerinde katıldı. İlk savaş uçuşlarına katıldığı 1941 yılında, 20 yaşındaydı. Genç Kırım Tatarı "Yak-1" uçağında Stalingrad Savaşı’na katıldı. Burada hakkı ile "as pilot" olduğunu ispat ederek Alman asları ile çarpışacak özel avcı pilotları ekibine seçildi. Sovyetler Ordusu’nda pilotluktan, Savaş Muhafızları 9. Hava Alayı Bölük Komutanı unvanına kadar yükseldi. II. Dünya Savaşı sırasında Amethan Sultan 603 savaş uçuşu gerçekleştirdi. 150 hava muharebesi sırasında şahsen 30 ve grup olarak 19 düşman uçağını düşürdü. İki kere Sovyetler Birliği Kahramanlık Madalyası ile ödüllendirildi.

Sovyet Ordusu'nda içlerinde Amethan Sultan'ın da bulunduğu 30 bin Kırım Tatarının yer almasına rağmen Stalin tarafından Nazi işbirlikçisi ve hain ilan edilen tüm Kırım Tatar halkı, 18-20 Mayıs 1944 tarihlerinde yapılan bir harekatla Kırım'dan Orta Asya, Sibirya ve Ural bölgesine sürüldü. Sürgünü engellemek için elinden gelen tüm çabayı sarf eden ancak başarılı olamayan Amethan Sultan, ailesinin bir kısmını kurtarmasına rağmen erkek kardeşinin Gulag kamplarından birinde ölmesine engel olamadı.

Savaş bitti, ama uçma sevgisi bitmedi

Savaş bitti, ancak Amethan Sultan'ın uçma sevgisi hiç bitmedi. Onun gökyüzü, uçaklar ve uçak motorunun gürültüsü olmadan yaşayamadığı ifade edilmektedir. Hayatını pilot olarak devam ettirmek için çok çaba sarf etti.

1947 yılında Moskova bölgesinde bulunan Jukovskiy şehrindeki Uçuş ve Araştırma Enstitüsü’nde test pilotu olarak göreve başladı. Değişik tipteki uçaklarda koltuk fırlatma sisteminin geliştirilmesi amacıyla çok sayıda uçuş gerçekleştirdi. Amethan Sultan kısa zaman içinde en iyi Sovyet test pilotlarından biri oldu. Sovyetler Birliği’nin havacılık gelişiminde Amethan Sultan önemli bir rol oynadı.

Trajik ölüm

Amethan Sultan gökyüzüne aşıktı. Gökyüzü de bu ilgisine karşılık ona ilham veriyordu. Ancak gökyüzü de onun sonununu getirdi. 1 Şubat 1971 yılında uçan laboratuvar Tu-16’da test uçuşu sırasında meydana gelen kaza sonucu kayatını kaybetti.

Amethan Sultan’ın mezarı Moskova’da Novodeviçye mezarlığında bulunuyor. Amethan Sultan’ın vefatının üzerinden 45 yıl geçti ancak insanlar hala onun başarılarını hatırlıyor ve saygıyla anıyorlar.

QHA