ANKARA (QHA) 21 MAYIS 2018 -

154 yıl önce bugün; 21 Mayıs 1864'te Çarlık Rusyası'nın Kafkas halklarına yönelik korkunç baskılarıyla 1,5 milyonu aşkın Çerkes yurtlarından sürüldü. Dönemin ağır şartlarında salgın hastalıklar, açlık gibi nedenlerden dolayı 500 bine yakın insan hayatını kaybetti.

1763-1864 yıllarındaki Rus-Kafkas savaşları, tarihin en kanlı savaşlarından biri olarak kayıtlara geçti. 101 yıl süren savaşlarda 500 binden fazla Kafkasyalı hayatını kaybederken, savaş sonunda yüz binlerce Çerkes ana vatanını terk etmek zorunda kaldı.

21 Mayıs 1864’de Soçi yakınlarında Kbaada Vadisi'ndeki savaş Çarlık Rusyasının galibiyetiyle sonuçlanırken, Çerkesler için de "sonun başlangıcı" oldu.

Çarlık Rusyasının nüfus politikası çerçevesinde yaklaşık 1,5 milyon Çerkes,Tuapse, Soçi ve Sohum gibi liman kentlerine toplanarak başta Varna, Samsun, Sinop ve Trabzon olmak üzere Osmanlı topraklarına sürüldü. Ancak sürgün sırasındaki yol şartları, salgın hastalıklar, açlık gibi nedenlerden dolayı, resmi olmayan rakamlara göre 400 bin ila 500 bin arasında Çerkes hayatını kaybetti. Ağırlıklı olarak Anadolu ve Rumeli topraklarına sürülen Çerkesler, daha sonra Suriye ve Ürdün gibi bölgelere göç etti.

SÜRGÜNÜN YIL DÖNÜMÜNDE DIŞİŞLERİNDEN AÇIKLAMA

Türkiye Dışişleri Bakanlığı, 18 Mayıs'ta Kırım Tatar sürgününün 73. yıl dönümünde, Kırım Tatar ve Çerkes sürgünleriyle ilgili bir açıklama yayımlamıştı.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Hami Aksoy, Çerkes ve Kırım Tatar sürgünlerine ilişkin, "Bu sürgünler sırasında hayatını kaybedenleri rahmetle anıyor, aziz hatıraları önünde saygıyla eğiliyoruz." demişti.

Aksoy, Çerkes ve Kırım Tatar sürgünlerine yönelik soruya verdiği yanıtta, şu ifadeleri kullanmıştı:

1944 yılının 17-18 Mayıs gecesi yaklaşık 250.000 Kırım Tatarı anavatanlarından kopartıldı. Binlerce kilometre uzağa sürüldü. Gayrı-insani koşullarda gerçekleşen bu yolculuk sırasında maalesef on binlerce Kırım Tatarı hayatını kaybetti. Birçoğu ise maruz kaldıkları ağır sürgün hayatında vatanlarından uzakta yaşamını yitirdi. Bugün yüz bini aşkın Kırım Tatarı ana yurduna hasret, gurbette hayatını sürdürüyor.

Bilindiği gibi, 21 Mayıs günü tarihe “Çerkes Sürgünü” adıyla geçen trajedinin yıl dönümü olarak anılıyor. Çarlık Rusyasının Kafkasları istilası döneminde Kafkas halkları yüz binlerce kayıp verdi. Sağ kalanlardan pek çoğu ana yurtlarından sürgün edildi ve Anadolu’ya sığınmak zorunda kaldı. Bu trajedinin acısı bugün dahi hafızalarda yaşıyor.

Bu sürgünler sırasında hayatını kaybedenleri rahmetle anıyor, aziz hatıraları önünde saygıyla eğiliyoruz.

QHA