KİEV (QHA) -

Ukrayna’nın başkenti Kiev’de, Kırım Tatarlarının büyük bilim insanı, dilbilimci ve şair Bekir Çobanzade’ye ithafen edebiyat akşamı düzenlendi.

Ukrayna Azerbaycanlı Gençler Birliği ve eğitim platformu Q-hub tarafından organize edilen etkinlikte, Kırım Tatar Milli Meclisi Başkanı Refat Çubarov ve Başkan Yardımcısı Ahtem Çiygöz konuşma yaptı. Ukrayna’nın Azerbaycan Büyükelçisi Aleksandr Mişçenko da etkinliğe katılanların yaklaşan bayramlarını kutladı.

Etkinlik organizatörleri sadece Bekir Çobanzade'in bilimsel başarılarını değil, şiirleri başta olmak üzere edebi faaliyetleri hakkında da bilgiler paylaştı. Ünlü Kırım Tatar şarkıcısı Femi Mustafayev de, Çobanzade'nin bir şiirinden bestelenen şarkıyı seslendirdi.

Refat Çubarov, “Bekir Çobanzade, Kırım Tatar edebiyatında ve siyasetinde önemli bir yere sahip. Ayrıca Azerbaycan'ın bilim, dil ve bilimsel kurumların gelişimine de paha biçilmez bir katkıda bulundu. Çobanzade, bilimsel alanların geliştirilmesinin kültürel temelini attı.” diye konuştu.

BEKİR ÇOBANZADE KİMDİR?

Bekir Çobanzade, Kırım Tatarlarının büyük bilim insanı, dilbilimcisi ve şairidir. Çobanzade 27 (15) Mayıs tarihinde 1893 yılında Karasupazar’da doğdu. İstanbul, Odessa, Budapeşte’de eğitim gördü. Kıpçak Türkçesinin şaheserleri arasında yer alan “Kodeks Kumanikus” üzerine yaptığı doktora teziyle doktor olan Çobanzade, Macaristan’da profesör ünvanı aldı.

Daha sonra vatanı Kırım’a dönen Çobanzade, Kırım’da öğretim üyesi ve rektör olarak çalışırken, siyasi ve kültürel sahalarda da faaliyet göstermiş; gazete ve dergilerde makaleler yayımlamıştır. 1925-1937 yılları arasında Bakü’de Azerbaycan Dili ve Edebiyatı bölümünde hocalık yaptı, ardından Azerbaycan Devlet Üniversitesi Şarkiyat Fakültesi Dekanı olarak görev yaptı. 1926 yılında Sovyetler Birliği Türkoloji Kongresi'ni düzenleyenlerden biri oldu. Bu kongrede "Türk Lehçeleri Arasındaki Karşılıklı İlişkiler" ve "Türk Tatar Dillerinde Bilimsel Terminoloji Meydana Getirme" bildirilerini sundu.

Bu dönemde başlayan Stalin’in siyasi kıyımları, Çobanzade’yi de etkiledi ve başta Azerbaycan olmak üzere değişik Türk ülkelerinin üniversitelerinde öğretim üyesi olarak çalışmak ve bilimsel çalışmalar yapmak zorunda kaldı. Hemen hemen bütün Türk lehçeleri ve Türk dilbilimi hakkında 120’den fazla kitap ve makalesi bulunan Çobanzade, 1932’de SSCB Bilimler Akademisi Kafkas Şubesi'nin,1935’ten itibaren de Azerbaycan Şubesi'nin daimi üyesi oldu.

1935’te Paris Linguistik Cemiyeti'ne üye olan Çobanzade, vatanından uzaklaşıp ve siyasi çalışmalarına son vermek zorunda kalsa da, tüm Türk Dünyası'nda tanınan bu önemli bilim insanı, 13 Ekim 1937'de Azerbaycan'da kurşuna dizilerek, katlediliyor.

Bekir Çobanzade, Kırım Tatar ve Azerbaycan dilbiliminin kurucusu olarak kabul ediliyor. Çobanzade’nin şiirleri, Kırım Tatar edebiyatının şaheserleri arasında yer almaktadır.

QHA