ANKARA (QHA) -

Ankara Milli Kütüphane'de 24 Şubat tarihinde "Çelebicihan'ı Anma ve İşgalin 4.Yılında Kırım Paneli" başlıklı etkinlik gerçekleştirildi. Panel, Anton Naumluk'un çektiği Rus işgali altındaki Kırım'da babaları hapiste bulunan çocukların fotoğraflarından oluşan sergi ve "Oyuncak Protestosu" adlı serginin ardından gerçekleştirildi.

Programın açılış konuşmalarını Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Genel Başkanı Mükremin Şahin ile Ukrayna'nın Türkiye Büyükelçisi Andrey Sıbiga yaptı. İlk konuşmayı gerçekleştiren Şahin şu sözleri kaydetti:

"Bugün matem günümüz. 23 Şubat 1918 Çelebicihan'ın şehadetinin 100. yılı. Aynı zamanda Rusya'nın Kırım'ı işgalinin 4. sene-i devriyesindeyiz. Bugün burada toplanma amacımız Noman Çelebicihan'ı daha iyi anlamak, onun nasıl biri olduğunu anlamak için buradayız. Numan Çelebicihan hakkında bilgilerini aktarmak için Fethi Kurtiy Şahin ve Ufuk Aykol buradalar. Çelebicihanı onlardan dinleyeceğiz."

Daha sonra konuşan Büyükelçi Andrey Sıbiga da şu açıklamalarda bulundu:

"Öncelikle bugün burada sizlerle birlikte olmaktan son derece mutlu olduğumuzu belirtmek isteriz. Bugün burada hem Noman Çelebicihan’dan bahsedeceğiz aynı zamanda Kırım’ın işgalini konuşacağız. Kırım konusunu sürekli gündemde tutmalıyız. Her yerde bu konuyu konuşup Kırım’da neler olduğunu anlatmalıyız. İçerideki sergi gerçekten çok önemli bir sergi. Çocukların işgal altında yaşadıkları gerçekten sözlerle anlatılamaz şeyler. Münih Konferası’nda cumhurbaşkanımız bir örnek verdi burada o örneği anlatmak istiyorum. Orada cumhurbaşkanımız şöyle dedi:  “Kral Midas elini neye sürse altına dönüştürürmüş, Rusya’da elini neye sürse orayı alt üst ediyor. Rusya, Kırım’ı işgal ederek birçok imzalanmış sözleşmeyi de ihlal ediyor.  İhlal ettiği en önemli imzalanmış sözlerden birisi de Ukrayna ve Rusya arasında imzalanmış olan dostluk sözleşmesi. Rusya, Kırım’ı askeri üssü haline çevirmiş durumda, bütün silahları oraya getirdiler.  Aynı zamanda Rusya, Kırım’daki doğalgaz ve demir madenlerini de sonuna kadar kullanıyor. Kırım’da Ukrayna yanlıları ve Kırım Tatarları büyük bir bası altında. Kırım’dan daha fazla bilgi almamızı istemiyorlar. Rusya uluslararası gözlemcileri Kırım’a sokmuyor."

"Türkiye’ye buradan teşekkür etmek istiyorum. Hem Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne duydukları saygı için hem de Türkiye’de yaşayan Kırım Tatarlarına desteklerinden dolayı. Şu anda Ukrayna Anayası’nda değişiklikler yapılıyor, bu değişiklikler arasında Kırım için daha fazla hak ve özerklikler de mevcut.  Kırım tekrardan Ukrayna toprakları arasına katıldığında daha güzel çalışmalar yapacağız. Rusya’nın yaptığı ihlallerle alakalı (ilaveten) bir, iki şey söylemek gerekirse; Uluslararası Ceza Mahkemelerine gerekli davaları açıyoruz. TRT ile de çalışmalarımız var. Ukrain dilinde haberlerin sunulması için elimizden geleni yapıyoruz.  Adalet ve hak bizden yana, kazanacağımıza inanıyorum."

Açılış konuşmalarının ardından panelin "Noman Çelebicihan'ı Anma Programı" başlıklı ilk oturumu başladı. Oturumun başlangıcında Berk Mirza tarafından Çelebicihan'ın, Hansaray'da gerçekleştirilen kurultay açılışı esnasında yaptığı konuşma okundu.

Oturumda Hacettepe Üniversitesi, Tarih Bölümü'nden, QHA'da fikir yazıları da yayımlanan Tarihçi Ufuk Aykol ile ODTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Araştırma Görevlisi ve Saha Araştırmaları Doktora Adayı Fethi Kurtiy Şahin, Çelebicihan'ın hayatından ve tarihteki yerinden bahsettiler.

Tarihçi Aykol, Çelebicihan'ın ifade ettiklerinden bahsederek şu tespitte bulundu:

"Bildiğiniz üzere dün yüzünü yılını doldurduğumuz, 23 Şubat 1918 tarihinde, Kırım Ahali Cumhuriyeti’nin başbakanı ve Kırım Tatar milli hareketinin yolbaşçısı Noman Çelebicihan, Bolşevikler tarafından gaddarane bir suretle şehit edildi. Bedeni Akyar’dan Karadeniz’e atıldı. Ancak, kendisinin 1917’de Hansaray’ın müze olarak açılışında belirttiği gibi “Dirileri yaşatan ölülerdir”. Biz de Noman Çelebicihan gibi şehitlerimiz sayesinde bugün buradayız. Kendisi ömr-ü hayatınca olduğu gibi, şehadetinden sonra da miras bıraktığı prensiplere Kırım Tatar milli hareketinin yolbaşcılığına devam etti, bundan sonra da devam edecektir."

Fethi Kurtiy Şahin de, Çelebicihan'ın etkisini hala koruyan fikirlerine değinerek şöyle dedi:

"(Çelebicihan) Sıra dışı zamanlarda milletinin zor duruma düştüğü anlarda sıra dışı çözümler arayan bir insandır. Çelebicihan fikirleriyle çağın ilerisinde yaşamış bir insan. Kendi prensipleri hakkında son derece katı bir insan olmasına rağmen diğer halkların haklarına son derece saygılı birisidir. İstanbul’da Vatan Cemiyeti ile başlamış olan yolculukları 1917 senesinde 1. Milli Kurultay’ımıza yükselerek devam etmiştir. Numan Çelebicihan’ın İstanbul’da okudğu dönemdeki çalışmaları arkadaşlarıyla kurdukları teşkilatlar, zihinlerini dünyaya açmaları takdire şayan bir olaydır. Belki ilk çalışmalarını Kırım’da yapmamış olabilir ama yaptıklarını, düşündüklerini ve kurdukları teşkilatlanmaları Kırım’a taşımışlardır.

Numan Çelebicihan Kırım’ın tarihini değiştirmiş birisidir. Kendisinin başka ülkelerde kurdukları bağlar şu an hala  (yaşamaktadır) günümüze kadar gelmiştir. Numan Çelebicihan’ın düşünceleri çağın ilerisinde derken sadece sözde kalmıyor. Kurultay’a kadın vekiller seçmiştir ve hatta Kurultay’ın idari şurasının başkan vekili bir kadındır. (Bu kişi) Gaspıralı’nın kızı Şefika Gaspıralı hanımefendidir. Numan Çelebicihan’ın 100 yıl önce Kırım’a ve Kırım Tatarlarına kazandırdığı saygı günümüzde hala devam etmektedir. Dünyanın birçok yerinde Kırım’dan ve Kırım Tatarlarından saygı ile bahsedilmektedir."

QHA