KİEV (QHA) -

Kiev’de 14 Haziran günü Ukrayna Siyasi Kültür Vakfı’nın desteğiyle düzenlenen yuvarlak masa toplantısında Ukrayna Cumhurbaşkanı Petro Poroşenko’nun 13 Mart 2017 tarihli 6175 sayılı “Ukrayna Vatandaşlığı İle İlgili” Ukrayna yasasına vatandaşlığı değiştirme hakkının gerçekleştirilmesi ile ilgili değişikliklerin getirilmesine ilişkin yasa tasarısı ele alındı.
 
Uzmanlar, bahse konu Ukrayna Yasası ile ilgili ortak fikre sahip olmasına rağmen, uzmanların her biri durumu farklı açılardan anlattı. Örneğin, belgenin oldukça ham olduğu, demokratik toplumun gerektirdiği gibi bir kamu tartışmasından geçmediği ve ülkenin imajı için belirli riskleri içerdiği ifade edildi.

Toplum Güvenliği Vakfı uzmanı Yuriy Gavrileçko, medyaların söz konusu yasa tasarısını, Ukrayna’nın doğu ve sınır bölgelerinde toprak istikrarsızlığını etkileyebileceği muhaliflere baskı aracı olarak değerlendirdiğini söyledi.

Gavrileçko, “Ayrıca günümüzde Anayasa’nın 25. Maddesi ve vatandaşlık ile ilgili Ukrayna yasası arasında yasal çakışma olduğunu belirtmek istiyorum. Anayasa kimsenin Ukrayna vatandaşını vatandaşlıktan mahrum edemeyeceğini belirlerken Ukrayna yasası, Ukrayna vatandaşının yabancı vatandaşlık edinmesi halinde kendisini vatandaşlıktan (Ukrayna) mahrum ettiği yazılmış” dedi.
 
Durum ile ilgili kendi görüş açısını paylaşan Golda Meir Ukrayna-İsrail Stratejik Araştırmalar Enstitüsü uzmanı Prof. Valeriy Samsonkin, “Bunun muhalefete bir baskı olarak kabul eden siyaset bilimcilerin fikrine katılmıyorum. Bunun, Cumhurbaşkanı’nın cezalandırması gerektiği kişilere yönelik siyasi açıdan basiretsiz bir adım olduğunu düşünüyorum. Yasa tasarısı zamansız olmakla birlikte Ukrayna için zararlı ve kime karşı olduğu anlaşılmıyor” diye kaydetti.

Sıradan vatandaşlar için çifte vatandaşlık yasağının olmadığı İsrail’i örnek gösteren Samsonkin, sadece devlet yönetimi için benzer yasağı olduğunu ve cumhurbaşkanı, kolluk kuvvetleri yöneticileri, parlamento milletvekilleri için geçerli olduğunu anlattı. Samosnkin, yasa tasarısının olumsuz sonuçlarını gidermek için düzeltme yapılması ve yasa tasarısının sadece Ukrayna’da seçimle gelen yöneticiler ve önemli görevleri üstlenen Ukrayna vatandaşlarını kapsaması teklifinde bulundu.
 
Valeriy Samsonkin, “Çifte vatandaşlığı olan bazı memurları korkutmak için Poroşenko’ya şu anda bu yasa tasarısını sunmasını teklif eden ve kışkırtan kişilerin bir ülkede Anayasa otoritesinin herhangi başka bir yasadan üstün olduğunu ve mahkemede benzer davaların incelenmesinin büyük ihtimalle sonuçsuz olacağını anlıyor” diye devam etti.

Yasa tasarısının kabul edilmesi ve Ukrayna Yasası statüsü verilmesi sonucunda Ukrayna’dan 4-5 milyon vatandaş ayrılacağı fikrini paylaşan Samsonkin, bunun ayrıca daha önce başka vatandaşlık almak istemeyenlere Polonya veya Macaristan vatandaşlığı edinme imkanı sağlayacağını belirtti.
 
Öte yandan çifte vatandaşlığa ilişkin bazı rakamları dile getiren Ukrayna Politika Analizi ve Yönetimi Enstitüsü Müdürü, siyaset bilimci Ruslan Bortnik, “Ukrayna nüfusunun en az yüzde 10 günümüzde çifte vatandaşlığı var. İlk önce 2 milyon Kırım sakini var. Rusya’nın 2014 yılında düzenlediği nüfus sayımına göre, Kırımlıların yüzde 97,5’i Rusya vatandaşlığına sahip, ama başka kaynakların verilerine göre, Kırımlıların neredeyse tamamı Ukrayna pasaportlarını da saklıyor” dedi.

Ayrıca Rusya’da çalışan ve sığınmacılar arasında Rusya vatandaşlığı olan 1 milyon Ukrayna vatandaşı olduğunu hatırlatan Bortnik, Rusya’nın son zamanda Rusya vatandaşlığı edinme sürecini kolaylaştırdığını, Rus pasaportu alınması için “Rus dili taşıyıcısı” teriminin kullanıldığına dikkat çekti.
 
Ruslan Bortnik, “Bunun dışında Rusya ilerlemeyi planlıyor, Rusya Devlet Duması’nda bazı Ukrayna vatandaşlarının Rusya vatandaşlığı edinmesini kolaylaştıracak yasa tasarısı kayıtlı. Bu, Rusya’nın Ukrayna ile vize reminin uygulanması olasılığı ve Ukrayna’nın Avrupa Birliği ülkeleriyle vize serbestisine asimetrik bir cevabı” şeklinde konuştu.
 
En az 1 milyon Donbaslı sığınmacı ve göçmen işçilerin günümüzde ya Rusya vatandaşlığa sahip olduğu ya da Rusya vatandaşlığını alma aşmasında olduğunu bilgisini dile getiren Bortnik, “Ukrayna’nın batı bölgelerinde Zakarpatya’nın 200-500 sakini Macaristan vatandaşlığı var. 80-150 Ukraynalının Romanya vatandaşlığı var. Moldova’da vatandaşların yaklaşık yüzde 70’inin Romanya pasaportu var. Bunun dışında birçok iş adamı Slovakya, Çek Cumhuriyeti, Portekiz, Panama pasaportlarına sahip. Bu elitler ve birçok politikacı ile iş adamları bu vatandaşlıklara sahip” dedi.
 
Geçen yıl bir hafta içinde Ukrayna vatandaşı işadamı Platon Besedin’in Ukrayna vatandaşlığından mahrum edildiği ve Poroşenko’nun arkadaşı işadamı Plahotnyuk’e verildiğini hatırlatan Ruslan Bortnik, gerekçe olarak Ukrayna İçişleri Bakanlığı arşivlerinde Besedin’in 1996 yılında Ukrayna vatandaşlığı almak istediği ile ilgili dilekçenin olmaması gösterildiğini ifade etti.
 
Bortnik, “Benzer senaryo her an gerçekleştirilebilir, çünkü Ukrayna yönetiminin ne olduğunu ve mahkeme seviyesinin nasıl olduğunu anlıyoruz. Potansiyel olarak benzer yasa yürürlüğe girerse Ukrayna’nın herhangi bir vatandaşına karşı bu mekanizma uygulanabilir. Ve gerekçe olarak Ukrayna İçişleri Bakanlığı arşivinde bir belgenin olmaması gösterilir” diye kaydetti.
 
Ukrayna vatandaşlığı ile ilgili hukuki sorunlarının tehlikeli olduğunu tüm uzmanlar belirtti. Bunun esas nedeninin devletin, vatandaşlık ile ilgili esas ilkelerinin kendisinin sistematik olarak ihlal ettiği belirtildi.
 
Ukrayna hükümetinde birkaç vatandaşlığı olan yetkililerin olması ve böyle yetkililerin üst düzey görevlere atanması da bunu kanıtlıyor. Ruslan Bortnik, vatandaşlık ile ilgili konuların düzene getirilmek isteniliyorsa ilk önce kendinden başlanması gerektiğini, Ukrayna Cumhurbaşkanı Petro Poroşenko, Başbakan Vladimir Groysman, Parlamento Başkanı Andrey Parubiy’nin kaç vatandaşlığa sahip olduğu açıklanması gerektiği kanaatinde olduğunu belirtti.

 

QHA