Bundan tam yüzyıl öncesindeki Kırım’a gidelim mi birlikte?

“ŞEFİKA; İsmail Gaspıralı’nın kızı”

Yeni romanımın adı bu. Bu hafta basılıyor ve ilk imzasını 11 Kasım 2017'de İstanbul Kitap Fuarı'nda atacağım. Yine sizleri Kırım’a doğru zamanda bir yolculuğa çıkartmayı ve muhteşem bir kadının; Şefika Gaspıralı’nın gözünden o dönemin tarihi gerçeklerini hatırlatmayı hedefledim. Ne mutlu bana ki bu kitabı yazmak bana kısmet oldu ve uzun bir süredir üzerinde çalıştığım bu eser, Kırım Ahali Cumhuriyetinin 100. yılını idrak edeceğimiz günlerde okurlarıyla buluşacak. 

Kitabın hayali kahramanlarından biri olan tarihçi Münevver Hanım’ın Şefika Gaspıralı ile yaptığı hayali söyleşiye kulak verip yüzyıl öncesine gidelim mi birlikte? Cevabınız evetse haydi buyurun;
***

Münevver Hanım: -Ve 1917 yılının Mart ayında Bolşevik İhtilali oldu değil mi?

Şefika Gaspıralı: -Evet. Teşkilat ihtilale hazırdı. Nisan ayında Birinci Bütün Kırım Müslümanları Kongresi’ni Akmescit’te topladık. İcra komitesi başkanlığına cephede olmasına rağmen Çelebi Cihan seçildi. Ayrıca kendisi Kırım Müftüsü de seçildi. İcra komitesi Kırım’ın muhtariyet kararını aldı ve “Kırım Kırımlılarındır” ilanında bulundu. 20 yaşından büyük kadın ve erkeklerin tamamına seçme ve seçilme hakkı verildi.

Münevver Hanım: -1917’de!

Şefika Gaspıralı: -Evet, ben de tam bu noktaya dikkatinizi çekmek istiyordum Münevver, sene 1917 ve Kırım Tatar kadınlarının seçme ve seçilme hakkı var. Seçimde tüm kadınlarımız oy kullandılar ve on kadar kadın da seçimlerde aday oldu. Neticede 5 kadın mebus seçildik; Şefika Hanım Gaspirinskaya, İlhamiye Hanım Toktarova, Hatice Hanım Aciyeva, Emine Hanım Şabarova ve Hanife Hanım Badaninskaya. Bu isimleri tek tek yazdırdım size, çünkü önemlidir. Bakınız sene 1917, o sene kadınlara seçme hakkını tanımış devletler pek az, seçilme hakkını tanıyan ise sadece Finlandiya var. Yani bizler Kırım Tatar kadınları olarak önemli ve tarihi bir işe imza atmış olduk bu şekilde. Bakın benim milletvekili mazbatam burada, 26 Kasım 1917 tarihli, yarısı Türkçe, yarısı Rusça olarak diyor ki: “Mebuse Şefika Hanım Gaspirinskaya Efendi’nin Gözleve üyezdinden saylanmış Kırım Tatar Kurultayı azası olduğu işbu şahadetname ile tasdik olunur.

Münevver Hanım: -Sizin de mebus olarak seçildiğiniz Kırım Tatar Milli Meclisi ne zaman ilk olarak toplandı?

Şefika Gaspıralı: -Kırım Tatar Milli Meclisi olarak 9 Aralık 1917’de Bahçesaray’da törenle toplandık. Parlamento üyeleri tarafından ilk Kırım Tatar Hükümeti’nin Başkanı olarak Noman Çelebi Cihan, ilk Harbiye Bakanı olarak Cafer Seyidahmet Kırımer seçildi. Kurultayın üç eş başkanından biri bizim Hasan Sabri Ayvazov’du. Beni de 16’ya karşı 46 oyla Başkanlık Divanı’na seçtiler. Burada da bir ilk gerçekleşmiş oldu, hasbelkader bunun kahramanı da ben olmuş oldum. 26 Aralık’ta Kırım Tatar Anayasası’nı kabul ettik ve Kırım Demokratik Cumhuriyeti’ni ilan ettik.

***

Bu romanda Şefika Gaspıralı ve Kırım’dan, İstanbul’a Münevver Hanıma ve oradan da İzmir’deki Bilge’ye uzanan üç kadının hikâyesinde, çalışkan ve aydın Türk kadınlarının günümüzde de sürmekte olan kronik sorunlarını yansıtmayı amaçladım. Aynı zamanda okurların kitabın gizli kahramanı olan İsmail Bey Gaspıralı’nın Kırım’da başlayıp tüm Rusya’ya yayılan muhteşem Türk Eğitim Reformunu da hatırlamalarına vesile olmak istedim. Eğitimin bu kadar çok tartışılmakta olduğu bir zamanda tarihimizdeki bu başarılı örneği anımsatmanın yerinde olduğunu düşündüm. Zira bizim köklü ve şanlı tarihimiz aradığımız pek çok yanıtı içinde barındırıyor aslında. Ve tarih okumak bu yüzden çok aydınlatıcı. Kitabın tarih danışmanlığını yapan Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi sayın Prof. Dr. Hakan Kırımlı Hocama da yeri gelmişken şükranlarımı gönderiyorum.

Umarım sizler de benim kadar heyecanla alırsınız elinize Şefika’yı. Ve umarım çok beğenirsiniz.

QHA

Yasal Uyarı