Kırım Tatarlarının diasporadaki yapılanma tarihini incelediğimiz zaman hangi noktadan bu günlere geldiğimiz çok daha iyi anlaşılacaktır. 1950’li yıllarda başlayan ağırlığı Dobruca kökenli Kırım Tatarlarının başlattığı dernekçilik faaliyetleri ve EMEL Dergisi etrafında birleşen Kırım Tatar milliyetçileri bugünlerde onlarca şehirde sayıları 50’yi aşan teşkilatlar oluşturdu.

O günlerde SSCB’nin sert yumruğu altında inleyen sürgündeki vatandaşlarımız sıkıntılı günlere rağmen yine de Milli Hareketi oluşturmaktan geri durmadılar. Teşebbüs grupları altında organize olan Kırım Tatarları “Vatan’a Dönüş” hareketlerini organize edip binlerce imzalı dilekçe ile diktatör rejiminin başını epeyce ağrıttı. Yıldız Dergisi ve Lenin Bayrağı adlarında çıkarılan süreli yayınlar ile hem Kırım Tatar dili hem de edebiyatı yok olmaktan kurtuldu. Yani sayabileceğimiz onlarca olumsuz koşula rağmen hem siyaset, hem kültür, hem edebiyat hem de dil konusunda çalışmalar yapılabildi. Diaspora teşkilatları da bu “Vatan’a dönüş” hareketine kayıtsız şartsız destek oldu. Bu ortamın oluşmasında en büyük emek ise rahmetli Cafer Seydahmed Kırımer, Müstecip Ülküsal gibi diaspora hareketine yön verebilen şahsiyetler oldu.

Diaspora teşkilatları uzun süre manasız tartışmalarla birbirlerine soğuk bakıp işbirliği yollarını hiç araştırmadılar. Çoğu dernek yönetimlerinin kişiliklerinden kaynaklanan ve milli ideallerinin önüne geçen bu bakış açısı 2014 yılında Kırım’ın bir kez daha Ruslarca işgal ve ilhakı sürecinde ancak aşılabildi. Daha önce hiçbir ortamda bir araya gelip çalışamayan teşkilatlar o dönemki yöneticilerinin sağduyuları sayesinde çok güzel bir çalışmaya imza attılar. Diaspora Teşkilatları Platformu adı altında birleşen dernekler Dünya Kırım Tatar Kongresinin bir parçası olarak etkili bir görüntü sergilediler. Bu teşkilat ve platform Kırım Tatar siyasetinin çok etkili bir argümanı olarak bugün yoluna devam etmektedir.

Benim şahsi olarak bu yapılanmada eksik gördüğüm bazı kısımlar var. Bu kısımlar strateji ve düşünce kuruluşu mantalitesinde bir yapının eksik olmasıdır. Bugün için tabu olarak görülen konuları tartışmak ve birbirimize saygı çerçevesinde sabır göstermek milli hareketimizin başarıya ulaşması için bir zorunluluktur. Herkesin aynı görüşte olmadığı farklı stratejik yol ve yöntemlerin de tartışılabildiği bir çalışma modelinin ana sistemimize monte edilmesi gerekir. Her konuda herkesin aynı fikirde olmadığı tartışma modellerinden çok doğru sonuçların çıktığını görebiliriz. 

Bu tür bir yapılanmanın ana prensipleri olarak;

1-Kırım Tatarlarının organize grupları ve grupların etkisi dışındaki üyelerinin fikir paylaşım ve düşünce platformu olabilmeli. 

2-Organize grup, dernek ve benzeri STK’ların yarı resmi politikalarını değişmez kural olarak algılayıp kutsal metne dönüştürmemeli.

3-Önyargılardan, kaygı ve fikri baskıdan uzak Kırım Tatarlarını ilgilendiren her konuyu gündem yaparak tartışabilmeli. 

4-Tartıştığı konular üzerinde hemfikir olma, herkesin aynı şeyi aynı tarzda söyleme mecburiyeti olmamalı. 

5- Kırım Tatarlarını ilgilendiren her konuyu ilgili kişilerle konuşup tartışabilmeli. Bu konuda siyaset, ülke, kişi vs. ayrımı yapmamalı.

6-Bu platform kurumsal bir yapıyı değil Kırım Tatarlarının alternatif politika ve düşüncelerini geliştirmeyi hedeflemeli.

Konu teklifleri:

A-KIRIM TATAR GELECEĞİ AÇISINDAN TÜRKİYE’NİN ÖNEMİ NEDİR?

B-KIRIM TATAR MİLLİ MECLİSİ İÇTE VE DIŞTA NASIL YAPILANMALIDIR?

C-KIRIM TATAR EDEBİ DİLİ NASIL ZENGİNLEŞİR VE ÜRÜN VERİR HALE GETİRİLİR?

D-AVRASYACILIK

E-RUSYA-UKRAYNA TERCİHİ(KISKACI) ARASINDA KALAN KIRIM TATARLARI

F-KIRIM TATARLARININ KÜLTÜR, DİL VE SOSYAL HAYAT İÇERİSİNDE KOŞULLAR GEREĞİ DEĞİŞİMİ VE KÜLTÜREL AYRIŞMANIN MİLLİ KARAKTER ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

G-KIRIM DIŞINDA MUHTEMEL ÖZERK VEYA YARI ÖZERK BİR DEVLET GELECEĞİMİZİ OLUMLU VEYA OLUMSUZ NASIL ETKİLER

H-KIRIM TATAR MİLLİ HAREKETİ İLE LİBERAL-DEMOKRAT SİYASETİN İŞBİRLİĞİ

İ- KIRIM TATAR MİLLİ HAREKETİ İLE MİLLİYETÇİ HAREKETİN İŞBİRLİĞİ

J- KIRIM TATAR MİLLİ HAREKETİ İLE SOSYAL DEMOKRAT SİYASETİN İŞBİRLİĞİ 

Benzeri daha onlarca konuyu tartışıp, periyodik olarak bu çalışmaların dokümantasyonunu yapan platform belki kısa vadede değil ama uzun vadede çok olumlu sonuçlar verecektir. Bu tartışmalar sonucunda olgunlaşan fikirler Kırım Tatar siyaset, kültür, dil ve edebiyatına yol gösterici çalışmalar olacaktır. Bu tarz bir çalışma Kırım Tatar Milli Hareketinin demokratik geleneğine de uygundur.

QHA

Yasal Uyarı