Dünya son bir haftadır James Bond filmlerini aratmayacak Soğuk Savaş dönemi casus savaşlarını yaşıyor. 31 Ocak 2016 tarihinde yine Rusya FSB tarafından zehirlenen eski Rus ajanı Litvinenko hakkında yazı kaleme almıştım. (Putin’ce Zehirlenen eski FSB Ajanı Alexander Litvinenko’nun Suikast Soruşturması) İşin ilginci, belki III. Dünya Savaşı’nın fitilini ateşleyen yine İngiltere’de eski bir Rus ajanı olan aynı zamanda İngiliz vatandaşı olan Sergey Skipal ve kızı Yuliya’ya yönelik suikast girişiminin ardından gelen olaylar zinciri. İngiliz hükümetinin 23 Rus diplomatının sınır dışı etmesinden sonra en son 1986 yılında Amerikan Başkanı Ronald Reagan tarafından 55 Sovyetler Birliği diplomatın sınır dışı edilmesinden sonra Amerikan tarihinde en üst sayıda diplomatın sınır dışı edildiğine tanık oluyoruz: 60 Rus diplomatı Başkan Trump’ın kararının ardından sınır dışı edildi. Son rakamlara göre çoğu AB ülkesi 24 ülkeden ve iki bölgesel örgütten AB ve NATO’dan 120’ye yakın Rus diplomatın sınır dışı edilme kararı alındı. Salisbury Krizi olarak adlandırılan bu olay akıllara niye Kasım 2006’da yine aynı yöntemle zehirlenen Litvinenko zamanında böyle tepki verilmemesini akıllara getiriyor. Salisbury Krizi’nin en önemli sebebi, 2014 Kırım’ın işgalinden sonra dünyada Rusya’nın “Zorba Devlet” (Rogue State) olarak görülmesinin sonucu. Bazıları da Rusya’yı “Trol Devlet” olarak tanımlıyor. 

Rusya her Olimpiyat ya da dünya spor olaylarından sonra eski Sovyet topraklarını işgal etmenin ötesine geçerek İngiltere’nin göbeğinde ilk önce 2006’da spor karşılaşmasını izleyen Litvinenko’yu radyoaktif madde kullanarak öldürdükten sonra son olarak Londra’ya 120 km uzaklıkta bulunan Salisbury’de 130’a yakın İngiliz vatandaşını da etkileyen sinir gazı saldırısı yapıldı. Eski İngiliz Başbakanı Demir Lady lakaplı Margaret Thatcher’a benzeyen şu andaki İngiliz Başbakanı Theresa May’in 23 Rus diplomatı sınır dışı etme kararı alması hem şaşırtıcı hem de beklenen bir durum. 

Zorba ve Trol Devlet Rusya, bu provokatif hareketi niye yapmış olabilir? Birinci olarak, Birleşik Krallık başta olmak üzere Batılı güçleri, diplomatik tit-for-tat yani kısasa kısas ve dişe diş misilleme savaşına sokmak. İkinci olarak, Kremlin dünyanın tüm köşelerinde hissedilecek şekilde Rusya’nın gücünü yansıtma ve demokratik Batı blokunun buna ne derece müsamaha göstereceğini test etme isteği yatmaktadır. Uluslararası ağız dalaşına dünyanın öbür ucunda bulunan Avustralya’nın katılması bile Rusya’nın küresel güç olma çabalarının yansıması olarak görülebilir. Bir başka neden, her ne kadar seçimlerde yüksek oranda oy aldığı iddia edilse de Putin geçen hafta yapılan seçimlerde Rus milliyetçiliğini harekete geçirmek adına bu saldırıyı yapmış olabilir. 

Peki Rusya’nın bu davranışı İnternette gördüğümüz trolleme ve trol devlet tanımına uygun olur mu? 21 yüzyılın yeni otokrasi devleti olan Rusya Federasyonu, inovatif ve yenilikçi yöntem olarak trollemeyi kullanmakta. Trolleme en genel tanımı ile İnternet ortamında özellikle forum ve yorum yoluyla ya da özellikle sosyal medyada kışkırtıcı mesajlar atarak karşı tarafı öfkelendirmek ve düşmanlığını kazanmaktır. Kremlin trollemeyi İnternet ortamında en yaygın olarak 2014 Kırım’ın işgalinden sonra profesyonel trol ordusu kurarak yapmıştır. Peki uluslararası ilişkilerde trollemeyi Rusya, dış politikada nasıl kullanmaktadır?

İnternet ortamında insanlar niye trol davranmaktadırlar? Çünkü trol olanlar gerçek yaşamda normal hayat sürerken İnternet ortamında trol kimliği ile anlık haz duymakta ve dikkatleri kendilerine yönlendirebilmektedir. Rusya bunu Kırım’ı işgal ettikten sonra Suriye’deki savaşa doğrudan taraf olarak trol devlet olduğu göstermiştir. Bu hamle, Batılı devletleri köşeye sıkıştırırken iç politikada Rusların alkışlarını toplamıştır. Şubat 2018 itibari ile 644 paralı Rus askerinin Suriye’de öldüğü bildirilmektedir. (http://www.dailymail.co.uk/news/article-5386503/More-640-Russian-mercenary-soldiers-killed-Syria.html) Resmi Rus rakamlarına göre Suriye’de bulunan 4 bine yakın Rus askerinden 85’i hayatını kaybetmiştir. Bu rakama Suriye’ye yılbaşı konser vermek için giden Rus Kızıl Ordu Korosu’nun 94 mensubu dahil değildir. 

“Zorba Devlet” tanımlaması, en azından dünya güçleri kulübünden yani G-8’den atılan Rusya’nın bu kulübe yeniden dahil olmak için Suriye’yi MİG ve Su-57 savaş jetleri ile bombalama nedenini açıklamaktadır. Kırım’ın işgalinden sonra ekonomik, politik, ve askeri alanlarda ağır yaptırımlara maruz kalan Rusya’nın Batılı hükümetlere karşı dış politika aracı olarak saldırgan politikalar izlemesi beklenmektedir. 

“Trol Devlet” olarak Rusya, başka devletlere saldırarak aslında İnternet ortamındaki troller nasıl güçsüzlüklerini saklamak istiyorsa bu şekilde Rusya’da güçsüz olmadığını en başta kendi kamuoyuna göstermek istemektedir. Rusya’nın insan ve ekonomik sermayesi her geçen gün çürümektedir. Bunun en son örneği, Sibirya bölgesinde AVM’de çıkan yangında 41’i çocuk 64 kişinin maalesef tamamen insan hatası yüzünden hayatını kaybetmesidir. Trol devletler, başkalarının acılarından doyum sağlayan (schadenfreude) ve huysuzluk yaparak dış politikalarını sürdürürler. Trolleme, online sanal dünyada mantıksız, irrasyonel ve öngörülemeyen sonuçlar doğurabilir. Aynı şekilde dış politikada trol devlet olarak davranan Rusya’nın İngiliz topraklarında eski Rus casusunu öldürmeye kalkması aslında çok irrasyonel ve mantıksız gözükmektedir. Rus kamuoyu yüzyılların lideri olarak gördükleri Putin’in Batılı liderlerin gözüne parmağını sokarcasına ve alay edercesine hareket etmesinin İnternet trolleri gibi kısa dönem hazzını yaşamaktadır. Ya da belki de Amerikan Başkanı Trump’ın seçilmesi ve İngiltere’nin Brexit ile AB çıkması olaylarında 50 milyon Facebook kullanıcının bilgilerinin kullanılması gibi Putin bu yapay zekayı kullanarak hareket etmekte ve dünyanın hiç beklemediği olayların yaşanmasına neden olmaktadır. Son yaşanan olaylar artık post-modern dünyanın Stephen Hawking’in kara deliklerine benzer bambaşka boyutlara taşındığı hissi veriyor. Yaşanan casus savaşları, Rusya’nın “zorba devletten” “trol devlete” doğru evrimleştiğini göstermekte. III. Dünya Savaşı’nın nedeni, trol devlet Rusya olacak gibi gözükmekte.  

QHA

Yasal Uyarı