KİEV (QHA) -

Kırım Tatar halkının milli lideri, Ukrayna Cumhurbaşkanı’nın Kırım Tatarlarından Sorumlu Yetkilisi, Ukrayna milletvekili Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, Kırım’ın yerli halkının çocuklarının kendi ana dilinde eğitim görme hakkının olduğunu ifade etti.
 
QHA muhabirine yaptığı açıklamada, Ukrayna’nın Venedik Komisyonu’nun tavsiyeleri olmadan eğitim ile ilgili yasayı kabul ederek çok akıllıca davranmadığını söyleyen Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, yasa tasarısının önce gereken değişikliklerin yapılması için Hukuk Üzerinden Demokrasi Avrupa Komisyonu’na (Venedik Komisyonu’nun resmi adı) gönderilmesi gerektiğini belirtti.
 
Kırımoğlu, “Avrupa Birliği üyesi olmak istiyorsak, yasalarımız Avrupa standartlarına uygun olmalı. Şimdi ise tam tersi bir durum oldu, yürürlüğe giren eğitim ile ilgili tartışmalı bir yasayı kabul ettik. Bu bazı ülkelerin, oldukça gerekçeli protestosuna neden oldu. İlk önce Macarlar ve Romanyalılar protesto bildirdi. Ardından Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’ne (AKPM) karar tasarısı sundular, ama belgenin sert bir tonda yapıldığını söyleyemem, anladığım kadarıyla tam tersine belge oldukça diplomatik bir şekilde düzenlenmişti” diye kaydetti.
 
Ukrayna’nın yeni eğitim ile ilgili yasa tasarısına karşı çıkan ülkelerin, belgenin eğitim dili ile ilgili 7. maddesini eleştirdiğini ifade eden Kırımoğlu, söz konusu maddede ulusal azınlıkların sadece 4. Sınıfa kadar ana dilinde eğitim görebileceği, sonrasında ise derslerin Ukraince yapılması gerektiği, ana dilin öğrenilmesi için seçmeli ders veya sınıfların oluşturulabileceğinin öngörüldüğü bilgisini paylaştı.
 
Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu açıklamasına, “Çocuklar kendi ana dilinde ders görmüyorsa, dilleri gelişmiyor. Açıkçası, Kırım Tatar dili günümüzde böyle bir durumda. Refat Çubarov’un “yerli halklar” teriminin uygulanmasına yönelik atılganca savaşı, okulda 10. sınıfa kadar tüm derslerin Kırım Tatarca olarak öğrenilmesini sağlayacak. Kendimizi yerli halk olarak adlandırıyoruz, ama Kırım Tatarlarının yerli halk olduğu net olarak belirlenen bir yasa henüz kabul edilmedi. Bugün Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu'nda Kırım Tatarlarının yerli halk olduğuna dair bir anlayış var. Yarın yönetime başka insanlar geldiğinde “Yerli halk olduğunuzu nereden çıkardınız? İlgili yasa nerede?” diye sorarsa ne olacak?” diye devam etti.

Eğitim yasasının Kırım Tatarları için gerçek bir tehdit oluşturduğunu belirten Kırımoğlu, sözde konusu yasanın, ulusal cumhuriyetlerdeki ulusal azınlıkların 10. sınıfa kadar ana dilinde eğitim görmesini öngören Rusya’daki yasadan daha kötü olduğunu vurguladı.
 
Kırımoğlu, “Tabii ki Rusya’da kimse birçok diğer yasada olduğu gibi bu yasaya da uymuyor, ama Avrupa standartlarına göre bu durum yasalarla bağlanmış. Bunun dışında Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’nde Ukrayna heyetinin 11 üyesi eğitim yasasını desteklemedi. Ukrayna, AKMP’de, zamanında Kırım’ın işgalinden dolayı ve Rusya’ya yönelik yaptırım uygulanmasını destekleyen müttefiklerimizin olduğunu unutmamalı” diye kaydetti.
 
Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, Ukrayna’nın komşularını yanlış davranma gibi bir davranışta bulunmadığını ifade ederek ileride Ukrayna yönetiminin Romanya ve Macaristan ile görüşmeler yapılması gerekeceğinin de unutulmaması gerektiğini belirtti.
 
Bilindiği gibi 28 Eylül tarihinde Ukrayna’da “Eğitim Hakkında” başlıklı yasa yürürlüğe girdi. Söz konusu yasa, okullarda 12 yıllık eğitimi ve Ukraincenin rolünün artırılmasını öngörüyor. Yasa ile ilgili konuşan Ukrayna Parlamentosu Başkanı Andrey Parubiy, okullarda eğitimin resmi dilde verileceğini, ama bununla birlikte yasanın ulusal azınlıkların ana dilinde eğitim görmesini de sağlayacağını kaydetti.
 
Yasa tasarısı, 1 Eylül 2018 tarihine kadar eğitime başlayan ve günümüzde ulusal azınlıkların dilinde eğitim gören öğrenciler için 1 Eylül 2020 tarihine kadar bir geçiş döneminin uygulanmasını öngörüyor. 1 Eylül 2018 tarihinden itibaren okul öncesi ve ilk okul eğitimini çocuklar, paralel olarak resmi dili (Ukraince) öğrenerek ana dilinde görebilecek. 
 
Belgeye göre, 5. sınıftan itibaren ulusal azınlıkların çocukları resmi dilde eğitim almaya başlayacak, ana dillerini ise ayrı bir ders olarak görebilecekler. Ulusal azınlıkların dili Avrupa Birliği dilleri arasında yer alıyorsa, bir veya birkaç dersi ana dilinde öğrenmeye devam edebilecekler. 
 
Söz konusu yasa, Ukrayna’nın komşusu olan ülkelerde sert eleştirilere neden oldu. Yasanın ulusal azınlıkların haklarını ihlal ettiğini savunan Macaristan, Romanya, Yunanistan ve Bulgaristan’ın dışişleri bakanlıkları, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’na (AGİT) Ukrayna’nın eğitim ile ilgili yeni yasasının ulusal azınlıkların haklarını etkilememesi gerektiği ile ilgili mektup göndermeyi planladıklarını duyurdu.
 
12 Ekim’de ilgili konu Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’nde (AKPM) görüşüldü. İlgili karar için yapılan oylamada 82 milletvekili AKPM kararını destekledi, 11’inin karşı çıktı ve 17’si çekimser kaldı. AKPM, Ukrayna’dan, Ukrayna’nın daha önce yeni eğitim yasasını incelemek üzere başvurduğu Venedik Komisyonu’nun tüm tavsiyelerini mutlaka dikkate almasını talep etti.

QHA