SARAYBOSNA (QHA) -

Rusya'nın Balkanlarda hale sorunlar yaşanan istikrar ve güvenliği daha da sorunlu hale getirmeye yönelik hamleleri dikkat çekmeye devam ediyor. The Guardian'ın dünya meseleleri (world affairs) editörü Julian Borger'ın yine The Guardian'da 12 Ocak 2018'de yayımlanan "Russian-trained mercenaries back Bosnia's Serb separatists" (Rus eğitimli paralı askerlerden Bosna'daki Sırp ayrılıkçılara destek) başlıklı makalesi yeni bir tehdite dikkat çekiyor.

Daha önce ABD, Orta Doğu, Doğu Avrupa ve Balkanlar'da muhabirlik yapan, Balkanlardaki savaş suçlularının takibi ve yakalanması ile ilgili haberler hazırlayan Borger, bu makalesinde Bosna Hersek'te yayın yapan Zurnal adlı haber ve analiz sitesinde konuyla ilgili çıkan habere atfen bölgede yeni bir çatışma riski olduğunu ifade ediyor.

Borger'ın atıfta bulunduğu  "Uz Pomoć Ruskih i Srbijanskih Specijalaca: Milorad Dodik formira paravojne jedinice u Republici Srpskoj!" (Rus ve Sırp uzmanlar yardımcı oldu: Milorad Dodik, Sırp Cumhuriyeti'nde paramiliter birlikler oluşturdu!) başlıklı haberden fotoğraflara da yer verdiği makalenin tam metni şu şekilde:

Bosna Güvenlik Bakanı (Dragan Mektić) Balkanlar'daki istikrarı bozabilecek ve NATO'nun genişlemesine karşı direniş korkularını tetikleyecek bir raporu doğruladı.

12 Ocak Cuma günü Saraybosna'da (hükümetçe) (yayımlanan) bir rapora göre Rusya'nın eğittiği paralı askerler Bosna'daki Sırp ayrılıkçı lidere hizmet eden bir paramiliter birim kurmasına yardım ediyor.

Bosna Güvenlik Bakanı tarafından da teyit edilen (ve) Žurnal haber sitesinde çıkan rapor, Rusya'nın Balkanlardaki istikrarı bozma ve bölgedeki NATO genişlemesine karşı koyma çabaları hakkında batının kaygılanma vaktinin geldiğini (gösteriyor).

(Bilindiği gibi) 9 Ocak Salı günü, Bosna'nın diğer yarısını oluşturan Sırp Cumhuriyeti'nin radikal lideri (Cumhurbaşkanı ve Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı'nın Başkanı) Milorad Dodik, ülkenin anayasa mahkemesi tarafından verilen bir karara karşı oybirliğiyle Banja Luka'ya askeri geçit töreni düzenledi. (Bosnian Serbs celebrate divisive national holiday, defying top court [Bosnalı Sırplar bölücü ulusal tatillerini kutlayıp, üst mahkemeye meydan okudular], Reuters, 09.01.2018)

Rus uzmanlarca eğitilen "Sırp Şerefi" adlı paramilisler, Žurnal.info'dan

Žurnal'in bahsettiği rapora göre Sırbistan'da Rusya tarafından finanse edilen bir "insanı yardım merkezi"nde eğitim gören "Sırp Şerefi" adlı milis yapılanmasının Dodik muhaliflerine karşı kullanılacak paramiliter bir grup kurma sürecinde olduğu ifade edildi.

1992-1995 arasındaki savaşı sona erdiren Dayton Barış Antlaşması uyarınca oluşturulan Bosna'daki yarı özerk bir yapı olan Sırp Cumhuriyeti'nin idari merkezi olan Banja Luka'nın sokaklarında dolaşan militanların (daha önce internette) fotoğrafları yayınlandı. (Başka fotoğraflarda da) (birtakım) paramilislerin siyah giysilerle ve savaş teçhizatıyla poz verdikleri görüldü.

"Sırp Şerefi" örgütü mensupları Banja Luka sokaklarında, Žurnal.info'dan

Bir ödül töreni esnasında çekilmiş fotoğraflardan biri de raporda yer alıyor. Fotoğraftaki şahsın Sırp Şerefi adlı grubun liderlerinden Bojan Stojkoviç adlı paramilis olduğu, Moskova'da eğitim almış eski bir Sırp paraşütçü olup Rus general Valeriy Kalyakin'den madalya aldığı ifade ediliyor.

(Rapora göre) Bosna Güvenlik Bakanı Dragan Mektić, ülkenin istihbarat ve güvenlik servislerinin grubun varlığı ve faaliyetlerinin farkında olduğunu söylüyor.

"Sırp Şerefi" örgütünün liderinin üzerinde Rus madalyası, Žurnal.info'dan

Bakan Mektić, (bu hususta) yetkililerin Bosna savcılığına verilmek üzere konuya ilişkin  bahsi geçen raporu hazırladığını, ancak daha fazla bilgi veremeyeceğini söyleyerek: "Bu bilgileri uzun süredir kullanıyoruz, bununla ilgili çok fazla bilgi topladık." ifadelerinde bulunuyor

Zurnal'in (bahsettiği raporda) söz konusu grubun (üyelerinin) Sırp suç ve yeraltı dünyasından Dodik'e sadık yeni bir milis grubu oluşturulmak üzere toplandığı belirtiliyor. Yetkililerce (Sırp Cumhuriyeti'ne ait olup) sızdırılan bir güvenlik hizmet belgesine göre Dodik'in yardımcılarının "Sırp Şerefi" liderleri ile yeni birimin amacını tartıştığı ve (birimin) "muhalefetin yetkililerin işleyişini engellemeye çalışması halinde muhtemel müdahale" amaçladığı ifade ediliyor.

Sırp Cumhuriyeti Ulusal Meclisinde "Sırp Şerefi" üyeleri, Žurnal.info'dan

Rapora göre Bojan Stojković'in Instagram profilinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in bir resmi ve resmin altında da: "Böyle bir cumhurbaşkanı için, hayatını vermeye değer" yazısı bulunuyor. (Ayrıca Dodik'in (bir) fotoğrafı altında şu sözler yazıyor: "Hiç kimse bize zarar veremez, biz kaderden daha güçlüyüz." [Makalede değinilmese de Stojkovic'in Instagram hesabında Çetnik selamı verdiği resimler de yer alıyor]

"Sırp Şerefi" örgütü mensupları Niş'te eğitim aldıkları sırada, Žurnal.info'dan

Rus istihbaratının Karadağ'da ülkenin batılı liderlerinden Milo Đukanoviç'e bombalı saldırı düzenlenmesi ve NATO'ya katılmasının önlenmesi amacıyla parlamentoya saldırı planlayan bir grubun başarısız darbe girişimine karışmasından 15 ay sonra, Bosna'da (söz konusu) paramilisler ortaya çıktı. (Bilindiği gibi) komplo engellendi ve Karadağ Haziran 2017'de NATO üyesi oldu.

Bosna hükümeti de NATO üyeliği peşinde ancak Dodik'i yönetimindeki Sırp Cumhuriyeti direnerek bu ilerlemeyi engelliyor.

Milorad Dodik, (paramiliter) "Sırp Şerefi" adlı grubun üyeleri ile, Žurnal.info'dan

(Nitekim konuyla ilgili olarak) Bosna Hersek'in eski enerji bakanı Reuf Bajrović, Banja Luka'daki paramiliterlerin fotoğraflarını "dönüm noktası" olarak nitelendirerek: "Bu, Gürcistan, Suriye, Ukrayna'daki istilalardan başlayarak, ABD seçimlerine de müdahale eden "uluslararası düzeyde daha büyük bir değişimin parçası. Ruslar, istedikleri sonucu elde etmek için Balkanlar'daki (uzantılarını) kullanmaya karar verdiler: Dayton anlaşmalarının sona erdirmek ve bir Sırp devletçiği kurmak." diyor.

Julian Borger

QHA