BELGRAD (QHA) -

Balkanlara dair analizler kaleme alan bağımsız gazeteci Matthew Brunwasser, Coda Story adlı analiz sitesinin "Avrasya-Dezenformasyon Krizi" kategorisi altında kaleme aldığı "Rusya Neden Balkanlar İçin Pazarlık Yapıyor?" (Why Russia Is Hunting For A Balkans Bargain) yazısında, Kremlin'in son Balkan hamlelerine dikkat çekti.

Brunwasser'in analiz yazısının tam metni şu şekilde:

Rusya Balkanlar İçin Neden Pazarlık Yapıyor?

Kremlin'in Balkanlar'daki Batı etkisine karşı ucuz metotlarla direnmeye çalışması, dezenformasyon gibi düşük maliyetli taktikler kullanması yeni bir kitap çalışmasında dile getirildi.

Geçtiğimiz Ekim ayında Rusya, Sırbistan'a altı Sovyet dönemi savaş uçağını ücretsiz verdi. Rus savunma bakanı, Kremlin'in bağışının, tarihi nüfuz alanlarından biri olarak gördüğü bir bölgede maksimum şöhrete sahip olduğundan emin olmak için devir işlemlerini gerçekleştirmek üzere Belgrad'a gitti. Batılı güvenlik şahinleri, bu adımı Vladimir Putin'in yayılmacı tutkularının bir başka işareti olarak vurguladılar. Mesaj netti: Rusya, Balkanlara geri döndü.

Yankısını kaybetmesine rağmen, Sırbistan'ın yaşlanan MiG-29 jetlerinin montajı ve modernizasyonu adına tahmini 235 milyon dolarlık maliyeti azaltması için gerekli önemli bir ayrıntı vardı. Jetler Rus nakliye uçaklarıyla parçalar halinde teslim edildi. Avrupa Birliği'ne katılma arzusuna sahip olan Belgrad'ın, onları almaya gücü yetmiş olsaydı ABD ya da Avrupa uçaklarını tercih edeceği açıkça görüldü.

Birkaç yaşlı savaş uçağını taşıma bedeli için Kremlin jeopolitik manada pazarlık yapıyordu. Balkanlar'daki konumunu güçlendirdi ve Batı'nın tepkisi sayesinde Rusya'nın bu hediyeyi çok daha değerli bir şey haline getirmesine izin verdi - şu anda Avrupa'dan Ortadoğu'ya ve ötesine kadar birçok cephede güçleneceği imajı oluşturdu.

Rusya'nın Balkanlara müdahil olmasıyla ilgili olarak Dimitar Bechev'in kalem aldığı "Rakip Güç: Rusya'nın Güneydoğu Avrupa'da Etkisi" (Rival Power: Russia’s Influence in Southeast Europe) adlı yeni bir kitapta bu izlenimin yaratılmasının stratejisinin çekirdeğini teşkil eden ikna edici bir örneği ortaya koyuyor çünkü (Kremlin) (aslında) daha fazlasını yapabilmek içn (gereken) ekonomik veya askeri güce sahip değil. Diğer bir deyişle, Kremlin görünenden çok daha zayıf bir elden yararlanıyor.

Balkanlar'da Rusya'nın gücünü yeniden yükselmesi ve Batı'nın bölgede daha fazla nüfuza sahip olmasını engellemek, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in önemsediği bir husus. (Onun) 1990'da eski Yugoslavya'da ABD güdümlü çeşitli askeri müdahalelerle Rusya'nın bölgeden ayrılışını "aşağılanma" olarak nitelendirdiği (biliniyor). 

Kaynaklar gergin hale geldiğinde Rusya, hedeflerine ulaşmak için dezenformasyon, akıllı halkla ilişkiler ve hibrid savaş gibi taktiklerden yararlanmak zorunda kaldı. (Nitekim) ABD'den Balkan uzmanı Bechev (bu konuyla ilgili olarak:) "Kalpleri ve zihinleri kazanmak, hükümetleri rüşvet vermek ve ittifaklar sürdürmekten daha kolay ve salt güce başvurmaya göre son derece uygun maliyetlidir" (tespitinde bulunuyor).

(Berchev) bunun düşük riskli bir strateji olduğunu savunuyor, ancak yine de Batı'ya karşı gerçek bir meydan okuma teşkil ediyor. (Nitekim) "Rusya batının etkisini geri süremez, ancak müttefiklerini güçlendirebilir, ortaya çıkan fırsatlardan yararlanabilir." (tespitinde bulunuyor.)

Yazar, Rusya'nın Balkanlar'a müdahil olma tarihini takip ediyor ancak geçmişteki etkisini geri kazanmak için yokuş yukarı bir mücadele ile karşı karşıya (olduğunu da belirtiyor). Rus İmparatorluğu'na dayanan tarihi bağların yanı sıra paylaşılan Slav ve Ortodoks Hıristiyan mirasının pek çok kişinin günümüzde tahmin ettiğinden çok daha az önem taşıdığını savunuyor. Bunun yerine bu geçmişin sıklıkla işbirliğinin (yanı sıra) çatışmalar söz konusu olduğu müddetçe kabaca oportünist politik fırsatlar elde etmek için kullanıldığını (ifade ediyor)

Moskova'ya daha fazla sempati beslediği uzun zamandır görülen Sırbistan bile Batı ile daha yakın bir güvenlik ilişkisi istiyor. Atlantik Konseyi tarafından hazırlanan "İleriye Yönelik Balkanlar-Bölge için Yeni Bir ABD Stratejisi" başlıklı bir rapora göre (Balkans Forward-A New US Strategy for the Region) (Sırbistan) günümüzde NATO güçleri ile Rusya'ya göre daha fazla talim yapıyor.

Bechev, bölgedeki lokal siyasi yapıları değiştirmeye yönelik gizli girişimler, kritik altyapıya yönelik siber saldırılar ve enerji kaynakları yoluyla ekonomik baskı uygulama çabaları da dahil olmak üzere nüfuzunu artırmak için Rusya'nın kullandığı diğer taktiklere de detaylı şekilde yer veriyor. Kremlin'in 2000'lerin başında meydana gelen devrimlerden sonra Gürcistan ve Ukrayna'ya karşı uyguladığı yöntemlerin evrimleştiğini, Batı'nın geleneksel etki alanlarına müdahalesi olarak gördüğü hamlelere verdiği cevabı arttırdığını ifade ediyor.

Rusya'nın Balkanlara müdahalesinin bir diğer etkisinin ise halkın söylemini önemli ölçüde şekillendirdiği yönünde (olduğunu belirtiyor). Putin'in Balkanlar'daki birçok insanın nezdinde kült statüsüne kavuştuğunu söylüyor. Kremlin'in yerel uzantılarının ABD'yi ve Avrupa Birliği'ni gözden düşürürken aynı zamanda Rusya'nın olumlu imajının oluşturulmasına yardımcı olduğunu da açıklıyor ve Kremlin'in uçak vermenin yanı sıra Sırbistan'ın bir dizi yeni Rus askeri donanım satın almasını da umut ettiğini ifade ediyor. 

Ancak Becheh bunların küçük kazançlar olduğunu ve Rusya'nın bunlara tutunmaya çabalayacağına inandığını söylüyor. (Yazara göre Rusya) üyük bir tasarımdan yoksun ya da cazip bir global markaya sahip olmadığından (bunun yerine) (Balkanlarda) Batının etkisini devirmeye çalışıyor. Bu nedenle, önümüzdeki yıllarda Balkanlar'da Rusların daha fazla dezenformasyon kampanyası yürüteceğine dikkat çekiyor.

Yazan: Belgrad, Matthew Brunwasser

QHA