PODGORİCA (QHA) -

Balkanlara yönelik hibrit savaş hamleleri bilinen Rusya'ya karşı, Balkan ülkelerinin enformasyon ve hibrit savaş cepheleri haricinde saldırgana karşı durmasını sağlayacak alternatif tedbirler söz konusu.

Karadağ uzmanı, aktivist ve Karadağ'daki Budva'nın eski belediye başkan yardımcısı Ljubomir Filipoviç'in The Balkan Investigative Reporting Network'e (BIRN-Balkan Araştırma Raporlama Ağı) bağlı Balkan Insight (Balkan İçgörü) platformunda kaleme aldığı 16 Mart tarihli "Balkanlar, Rus Muhalifleri Niçin Desteklemeli?" (Why the Balkans Should Support Russian Dissidents) başlıklı analiz yazısı, Balkan ülkeleri için saldırgan ülkeye karşı demokrasiye ve özgür düşünceye dayalı bir mücadele haritası öngörüyor.

"Karadağ gibi ülkelerin Rusya'daki özgür düşünenleri ve demokrasi aktivistlerini destekleme amaçlı sivil girişimleri, (bu ülkelere) vatanlarında daha adil ve hoşgörülü bir toplum oluşturma çabalarında yardımcı olabilir" diyen Filipoviç, Rusya'nın baskı mekanizmasına karşı, enformasyon ve hibrit savaş gibi alanların haricinde alternatif bir direniş cephesi öneriyor.

Filipoviç'in analizinin tam metni şu şekile:

"Bilgi ve iletişimin demokratikleştiği" çağda, sınırlar Rusya'nın siyasi istikrar için teşkil ettiği potansiyel tehdite karşı koymayla daha az ilgili hale gelmiştir. Bunun yerine, direnişin en iyi yolunu gösterenler fikir alışverişi ve özgür düşünen insanlardır. Karadağ bu gücün kullanışlı bir örneğini sunuyor.

Ülkemizin geçen Haziran ayında (2017) NATO'ya katılmasından sonra,  devlet kontrolündeki ana akım Rus medyası, turizm sezonumuzu güçlü bir karalama kampanyasıyla hedef aldı.

Karadağlı gallerist Marat Guelman tarafından yönetilen bir Twitter kampanyası, Rusya’daki Perm Modern Sanat Müzesi’nin eski direktörü ve devlet tarafından yönetilen Birinci Kanal’ın eski müdür yardımcısına etkili bir cevap oldu. 

(“I was in Montenegro”, Karadağ'daydım) hashtagi altında, Karadağ’daki Rusça konuşan topluluk ve Rusya’daki Karadağ dostları, Rus medyası tarafından yayılan her yalanın altını çizdi.

Birçok Rus, kirli plajlar, zehirli şaraplar, turistlerin kaçırılmaları ve öldürülmeleri, hastalanmalar ve diğer sahte haberlerle ilgili hikayeler karşısında (kendisini) gülmekten alıkoyamadı.

Rusça konuşulan (çevrelerden) daha fazla insan Karadağ'a ilgi gösterdi ve yerel yetkililer (bu insanların) turist olarak (ülkeyi) ziyaret etmeye başladıklarını öne sürdü. 

Bununla birlikte (söz konusu) Twitter kampanyası, sosyal desteğin bir parçasıydı.

2014 yılında Guelman, Karadağ'daki bir sanat evi projesi olan Dukley Avrupa Sanat Topluluğu'nda (DEAC) (yer almaya) başladı.

(Benim de) gönüllü danışman ve yönetmen olarak çalıştığım DEAC, eski Sovyet cumhuriyetlerinden gelen ve vatanlarında sansürle karşı karşıya kalan çoğu sanatçıya kültürel etkinlik ve fon (desteğinde bulunuyor.) 

Desteğimizi alan 100'den fazla proje arasında 2012'de Rus punk-rock sanat kolektifinin hapsedilmesine dayanan bir gösteri olan The Pussy Riot Theatre, Londra'daki Saatchi Galerisi'nde düzenlenen çağdaş Rus protesto sanatı sergisi ve politik performans sanatçısı Pyotr Pavlensky'nin bir gösterisi de (bulunuyor).

Pavlensky’nin tiyatro eserini yöneten Danilo Marunoviç gibi birçok Karadağlı sanatçıyı desteklemeden tüm bu etkinliklerin gerçekleşemeyeceği hususunda özellikle gurur duyuyorum.

Çalışmalarımız asla devlet desteği almadı veya Avrupa fonları ve hibeleri de almadı. Bunun yerine yerel işletmeler tarafından destekleniyorlardı.

Sadece yabancı sanatçıların (gerçekleştirdiği) birkaç ziyaretin masrafları kendi hükümetleri tarafından karşılandı, hepsi bu kadar.

Guelman’ın girişimleri başlamadan önce Karadağ’da Rusları ve Karadağlıları bir araya getirmek her zaman Sovyet diktatörü Joseph Stalin’e övgü dizilen ziyafetler ya da kıyıda köşede karanlık iş anlaşmaları yapmak anlamına geliyordu.

İlk defa birçok Karadağlı, çağdaş Rusya'nın yalnızca Başkan Vladimir Putin ve Çeçen diktatör Ramzan Kadirov, sağ görüşlü film yapımcısı Nikita Mihalkov ve Kırım'ın işgalini savunan milletvekili Natalya Poklonskaya olmadığını gördü. (Çağdaş Rusya) Balkanların batısını dolaşan Putin'in müttefiki motor çetesi olan Gece Kurtları da (değildi).

Sonunda (onların) Rusya'nın sadece Avrupa ve Batı medeniyetine ve değerlerine önemli bir katkıda bulunan ancak bir parçası olmadığı fikrinin bayrak taşıyıcılığını yapan insanlar olduğunu fark etmeye başladık. Rusya'nın yakın komşuları da bunu fark etti.

Baltık bölgesinde ve Gürcistan'daki insanlar, çeşitli derecelerde Rus muhalif hareketini desteklemenin önemini anlamışlardır: sadece özgecil (başkalarını düşünen) nedenlerden değil, daha da önemlisi kendi güvenlikleri ve istikrarları için.

Örneğin Litvanya Dışişleri Bakanlığı, Rus muhalifler, akademisyenler ve aktivistlerle, farklı konuların yanı sıra “açık, demokratik ve Avrupalı bir Rusya'yı” destekleyen Ruslarla nasıl en iyi ilişki kurulacağını tartışmak üzere (yılda bir kez) toplanan Vilnius Rusya Forumu'na sponsor oluyor.

Letonya, Putin yönetimindeki sansürden kurtulmak için Letonya'nın başkenti Riga'ya gelen Rus gazeteciler tarafından kurulan bağımsız Rusça bir gazete olan Meduza'ya ev sahipliği yapıyor.

Bağımsız bir hayat arzulayan diğer Ruslar, 2008 yılında Rusya'nun bölgesel saldırısına karşı savaşan Kafkasya'daki Gürcistan'a göç veya seyahat etmişlerdir.

Her ne kadar hem Baltık hem de Gürcistan'da bir Rus fobisi olsa da ahali sıradan Ruslarla Kremlin'in kendisini ayırt etme konusunda dikkatli olma eğilimindedirler. Bu ayrım çok önemlidir.

Özgür düşünceli Rusların ister Karadağ'da ister başka bir yerde olsun, vaha benzeri bir ortam yaratması, Rusya toplumunu yavaş yavaş ve barış içinde değiştirerek yeni bir sivil hareket oluşturmalarına yardımcı olabilir.

Özgür ve müreffeh bir Rusya’nın Ukrayna’daki yasa dışı toprak gasplarını ya da Gürcistan’daki ayrılıkçı bölgelerin sponsorluğunu sonsuza dek sürdüremeyeceğine içtenlikle inanıyorum.

Bu yüzden Rusya'nın özgür halkına yardım etmek için daha organize bir şekilde birlikte çalışmalıyız.

Yaptırımlar bazen kısa vadede faydalı olsa da, havuçların uzun vadede sopalardan daha iyi çalıştığını daima akılda tutmalıyız.

QHA